Lamrim 2026
TUẦN 20 – NGÀY 11/08/2026
CHỦ ĐỀ: NGÀY THỨ 9 - THÂN NGƯỜI QUÝ BÁU
(Tôn sư Khangser Rinpoche hướng dẫn)
Ngày thứ 9 đề cập đến thân người quý báu và rút tỉa tinh túy từ kiếp người (trang 454, quyển 1, sách Giải Thoát Trong Lòng Tay). Đây là một trong những pháp thực hành chính yếu trong đạo Phật. Ta nên biết rằng không hề dễ dàng để có được thân người. Ta phải tích lũy vô lượng công đức trong nhiều đời, tích lũy rất nhiều thiện nghiệp mới có thể tái sinh làm người. Vì vậy, ta cần trân trọng, biết ơn và phát tâm hoan hỷ khi có được thân người.
Đây là một thông điệp rất quan trọng trong thực hành giáo pháp: Trong cuộc sống hằng ngày, chúng ta chỉ thấy những thứ mình đã mất, hoặc những gì mình chưa có, mà không thấy được những gì mình đang có. Do đó, chúng ta phải trân trọng và hoan hỷ khi có được thân người.
Trong tuần này, hãy tìm 3 điều tốt đẹp mà mình đang có và tìm 3 lý do tại sao ta lại may mắn như thế. Sau đó, hãy hoan hỷ với những điều tốt đẹp đó. Ví dụ, ta nhận ra mình vô cùng may mắn khi có được nước để uống thì hãy hoan hỷ với điều đó. Khi nghĩ ta thật may mắn vì có nước để uống, ban đầu có lẽ ta chẳng cảm nhận được gì, nhưng khi ta lặp đi lặp lại suy nghĩ đó, dần dần ta sẽ cảm nhận được niềm hoan hỷ thực sự. Nên nhớ rằng việc có cảm thấy vui vẻ, hạnh phúc hay không hoàn toàn phụ thuộc vào bản thân chúng ta.
Thầy nhắc lại bài tập về nhà cho tuần này: hãy tìm 3 điều tốt đẹp mình đang có và tìm ra 3 lý do tại sao ta lại may mắn có được những điều tốt đẹp đó. Sau đó, hãy nói với bản thân rằng ta thật vui vẻ khi có được những may mắn đó. Ban đầu có thể ta sẽ không cảm thấy gì nhưng khi cứ lặp đi lặp lại suy nghĩ đó, dần dần tâm mình sẽ bắt đầu cảm nhận niềm hoan hỷ thực sự. Bởi vì tâm thức giống như một mảnh vườn. Một khu vườn mà không trồng gì cả thì chẳng có bông hoa nào mọc lên mà chỉ có cỏ dại mà thôi. Muốn có hoa, ta phải trồng hoa. Tương tự như vậy, khi tâm thức không nghĩ đến những điều tích cực, khi ta không làm gì để chăm sóc mảnh vườn của tâm thì những suy nghĩ tiêu cực sẽ sinh sôi nảy nở.
Thầy nhắc lại lần nữa là chúng ta hãy cố gắng tìm 3 lý do tại sao ta có được những điều tốt đẹp, may mắn như thế. Sau đó, hãy nói với bản thân rằng ta thật vui vẻ khi có được những may mắn đó và lặp đi lặp lại suy nghĩ như vậy. Càng suy nghĩ lặp đi lặp lại nhiều lần, dần dần tâm ta sẽ cảm nhận được niềm hoan hỷ thực sự. Chúng ta có từng nghe câu nói: Nếu ta lặp đi lặp lại một lời nói dối hàng trăm lần thì lời nói dối đó sẽ trở thành sự thật? Tuần này, chúng ta hãy thực hành như Thầy vừa hướng dẫn.
Đức Phật dạy rằng chúng ta phải cảm thấy may mắn khi có được thân người quý báu. Có thể ta sẽ nghĩ rằng việc sinh ra làm người có gì đặc biệt khi hàng triệu người cũng có được thân người. Ta cần phải hiểu rằng nếu đem so sánh với cõi súc sinh thì con số hàng triệu người đó chẳng đáng kể. Thậm chí, khi xét trong cơ thể của chúng ta, đã có tới hàng triệu con vi khuẩn. Vì thế, ở đây nói đến những tinh túy khi có được thân người.
Sách Giải Thoát Trong Lòng Tay nói rằng việc có được thân người quý báu có nghĩa là ta đã thoát ra khỏi 8 nạn như không bị tái sinh vào cõi súc sinh, không bị tái sinh làm ngạ quỷ, không bị tái sinh vào cõi địa ngục, không bị tái sinh ở những nơi không có giáo pháp, không sinh ra mang tà kiến, không bị ngu si câm điếc, v.v… Việc không bị tái sinh vào các cõi ác là những điều mà ta phải phát tâm hoan hỷ. Tóm lại, có được thân người quý báu nghĩa là ta thoát khỏi 8 nạn như sách Giải Thoát Trong Lòng Tay có đề cập ở trang 456, quyển 1.
Điều quan trọng nhất là khi có được thân người quý báu, ta mới có cơ hội đạt được giác ngộ. Ở đây, một câu hỏi đặt ra: “Chúng ta phải mất bao lâu để đạt được giác ngộ?”. Hãy suy nghĩ về vấn đề này.
Khi Thầy còn nhỏ, khoảng 9-10 tuổi, Thầy hỏi các thầy lớn trong tu viện là phải mất bao lâu để đạt được quả vị Phật. Các thầy đã trả lời là phải mất cả triệu năm. Lúc đó Thầy nói rằng: “Ồ, thời gian đó quá dài”. Hãy thử nghĩ liệu chúng ta có thực sự phải mất cả triệu năm như thế hay không.
Ở đây ta cần phải hiểu giác ngộ là gì. Ai cũng có tâm sân giận. Liệu ta có thể giảm cơn giận dữ của mình khoảng 10% hay không? Liệu ta có thể giảm cơn giận dữ 50%, thậm chí 100% hay không? Nếu ta thành công diệt trừ 100% cơn giận dữ hay 100% sự ganh ghét, đố kỵ, đó chính là giác ngộ.
Bây giờ hãy quay trở lại câu hỏi: “Chúng ta mất bao lâu mới đạt được giác ngộ?”. Không có câu trả lời chính xác cho câu hỏi này. Nhưng câu hỏi này có thể được trả lời bằng một câu hỏi khác: “Đối với ai?”. Đối với một số người, sẽ phải mất nhiều đời nhiều kiếp mới đạt được giác ngộ. Nhưng với một số người, chỉ cần một đời, thậm chí chỉ mất khoảng 5-6 năm. Người đã đạt giác ngộ nhanh chóng trong 5-6 năm là Ngài Ensapa. Tên của Ngài Ensapa đã được đề cập trong sách Giải Thoát Trong Lòng Tay.
Cho nên, không có câu trả lời chính xác cho câu hỏi “Mất bao lâu để đạt được giác ngộ?” mà sẽ tùy thuộc vào từng người. 5-6 năm là khoảng thời gian quá dài hay quá ngắn? Nếu ta cho rằng 5-6 năm là quá dài thì hãy cố gắng đạt giác ngộ trong khoảng 3 năm. Còn nếu ta nghĩ thời gian đó quá ngắn thì đừng làm bài tập về nhà mà Thầy giao. Vì nếu ta chăm chỉ làm bài tập về nhà mỗi tuần thì sẽ rất nhanh đạt được giác ngộ (Rinpoche cười).
Việc đạt được giác ngộ sẽ tùy thuộc vào từng người. Khi được tái sinh làm người, ta mới có khả năng đạt giác ngộ. Cho nên, sự quý báu của thân người là khi ta có được thân người nhàn mãn và gặp được giáo pháp.
Hầu hết mọi người cứ nghĩ rằng thực hành thiền để giải tỏa căng thẳng và có được tâm bình an. Nhưng điều đó không mang lại an lạc tối thắng. An lạc tối thắng chỉ có được khi ta đạt giác ngộ. Khi đó, ta mới diệt trừ được tất cả phiền não, tất cả mọi suy nghĩ tiêu cực.
Nếu ta đạt được giác ngộ, điều đầu tiên ta làm là gì? Đó là đừng có quên Thầy. Thầy hay nói như vậy và đây là câu nói nửa đùa nửa thật. Bởi vì không thể nói được ai sẽ đạt giác ngộ trước. Nhưng Thầy chắc chắn là tất cả chúng ta sẽ giác ngộ trước Thầy. Cách đây vài năm, Thầy đã viếng thăm Bồ Đề Đạo Tràng (Bodhgaya), nơi Đức Phật thành đạo và tại thánh tích này, khi đứng trước tôn tượng của Đức Phật, Thầy đã cầu nguyện Đức Phật hãy gia trì cho tất cả mọi học viên Dipkar đạt giác ngộ trước Thầy. Vì thế, Thầy chắc chắn các học viên Dipkar sẽ giác ngộ trước Thầy, cho nên đừng có quên Thầy. Thầy nói rằng Thầy không vội vàng thành Phật vì Thầy vẫn đang rất hưởng thụ cuộc sống này (Rinpoche cười).
Khi thành công diệt trừ 100% sân giận, nghĩa là ta đã đạt được giác ngộ. Muốn vậy, điều đầu tiên là ta phải có được thân người quý báu. Ta hãy bắt đầu bằng cách gieo suy nghĩ tích cực vào tâm mình, nghĩ đến những điều tốt đẹp mà mình đang có. Khi tâm càng suy nghĩ những điều tích cực, ta sẽ càng có được nhiều niềm vui. Khi có được nhiều niềm vui, ta mới có thể thực hành giáo pháp tốt được. Một người không hạnh phúc khó có thể nào thực hành Phật pháp được.
Chúng ta hay nghe nói về khổ đau trong đạo Phật. Thầy vào tu viện khi tuổi còn rất nhỏ. Khi đó, Thầy luôn nghe các thầy lớn giảng rằng đời là bể khổ. Nếu ta thấy vị thầy nào nói rằng cuộc đời chỉ toàn đau khổ thì hãy hỏi vị thầy đó rằng: “Vậy thầy có đang thấy khổ hay không?”. Nếu vị thầy trả lời là không thì vị đó đang nói dối. Một vị thầy không an lạc thì không thể nào mang lại an lạc cho đệ tử. Một người đang đau khổ sẽ không thể nào giúp người khác hết khổ, không thể giúp người khác hạnh phúc được.
Để thực hành pháp, tâm phải vui vẻ. Chỉ khi tâm vui vẻ, ta mới thực hành pháp tốt. Khi tâm không vui thì không thể nào thực hành pháp đúng đắn được. Vì vậy, hãy luôn nhớ rằng ta phải thực hành pháp với tâm hoan hỷ.
Đó là lý do khi Đức Phật giảng dạy giáo pháp, điều đầu tiên Ngài dạy là về thân người quý báu. Cho nên, ta phải thấy được những điều tốt đẹp mình đang có và phát tâm hoan hỷ với những điều tốt đẹp đó. Tuần này, chúng ta hãy thực hành như vậy, rèn luyện tâm thức nhìn thấy được những điều tích cực. Khi tâm nghĩ những điều tích cực, ta sẽ thấy được những điều tích cực. Khi thấy những điều tích cực, ta sẽ cảm nhận được những điều tích cực. Nếu tâm chỉ nghĩ những điều tiêu cực thì ta sẽ chỉ thấy những điều tiêu cực mà thôi. Lúc đó ta sẽ phải gánh chịu đau khổ.
Thầy kể câu chuyện: Một người đàn ông đến gặp một vị thầy và xin được thực hành thiền cùng với vị thầy. Vị thầy đồng ý. Khi thực hành thiền cùng nhau, người này mới hỏi vị thầy: “Thầy thấy con trông như thế nào khi đang thiền?”. Vị thầy trả lời: “Anh trông giống như một vị Phật”. Vị thầy hỏi lại: “Vậy anh thấy tôi như thế nào khi tôi đang thiền?”. Anh ta nói rằng: “Con xin thú thật là nhìn Thầy trông như một đống rác”. Lúc đó, vị thầy chỉ cười mà thôi. Khi về đến nhà, anh ta kể lại câu chuyện cho vợ nghe. Vợ anh ta mới cười và nói rằng: “Vị thầy thấy anh giống như một vị Phật vì tâm của vị thầy chỉ toàn là Phật, còn anh nhìn thấy vị thầy như một đống rác vì tâm của anh chỉ toàn là rác mà thôi”.
Vì vậy, ta phải cố gắng suy nghĩ những điều tích cực. Khi nghĩ những điều tích cực, ta mới cảm nhận và nhìn thấy được những điều tích cực. Hiện tại, bất cứ khi nào ta cảm thấy tiêu cực, ta luôn đổ lỗi là do cuộc sống chỉ toàn những điều tiêu cực. Cho nên, ta hãy viết ra 3 điều tốt đẹp mình đang có và tìm 3 lý do tại sao ta may mắn như thế. Ví dụ, ta nghĩ rằng ta may mắn vì có nước để uống trong khi hàng triệu người không có nước để uống. Khi ta cứ lặp đi lặp lại những suy nghĩ tích cực, dần dần tâm sẽ nghĩ khác.
Trong tuần này, chúng ta hãy cố gắng gieo những suy nghĩ tích cực vào tâm thức của mình. Nếu cảm thấy thời gian 3 năm để đạt được giác ngộ là quá ngắn thì tuần này chúng ta có thể thư giãn, không cần làm bài tập (Rinpoche cười). Ngài Ensapa chỉ mất 5 năm để đạt được giác ngộ. Cho nên, điều đó tùy thuộc vào bản thân chúng ta.
Một số người hỏi Thầy làm cách nào để nhận biết họ đã đạt được giác ngộ, những dấu hiệu đầu tiên để biết mình đã đạt được giác ngộ là gì. Thầy chỉ nói một điều: Những người điên luôn nghĩ rằng họ không điên. Khi những người điên biết rằng mình điên, họ đã tiến rất gần với giác ngộ. Bây giờ, chúng ta nghĩ rằng mình rất hoàn hảo, tốt đẹp, thiện lương. Chỉ khi ta nhận biết rằng tâm mình vẫn còn rất nhiều suy nghĩ tiêu cực, rằng những gì mình nghĩ không hề đúng, lúc đó ta tiến gần hơn với giác ngộ.
Tuần này, chúng ta hãy gieo những suy nghĩ tích cực vào tâm thức của mình. Hôm nay Thầy sẽ đọc kinh Bát Nhã trong 6-7 phút, vì hôm nay là một ngày rất cát tường. Ta hãy nhớ rằng trong cuộc đời của mình, chỉ có một ngày không may mắn, đó là ngày chúng ta ngừng thở. Bây giờ chúng ta vẫn còn hít thở được thì đó là ngày may mắn. Hôm nay là ngày cát tường vì chúng ta vẫn còn thở. Cho nên, bây giờ Thầy sẽ đọc kinh Bát Nhã. Đây là một bộ kinh rất linh thiêng trong đạo Phật. Mặc dù quyển kinh rất dày nhưng đi đâu Thầy cũng mang theo bên người.
Dipkar đang lên kế hoạch tổ chức chuyến hành hương đến các thánh tích ở Ấn Độ vào tháng 12 này. Nếu tham gia được, các học viên có thể dẫn theo người thân và bạn bè. Để tham gia chuyến đi này, một điều quan trọng cần làm là đừng đi đảo Phú Quốc, mà hãy để dành tiền cho chuyến hành hương. Bây giờ Thầy đọc kinh Bát Nhã và cầu mong chúng ta đều có thể tham dự chuyến hành hương này. Chúng ta có thể lắng nghe âm thanh đọc kinh của Thầy.
(Rinpoche tụng kinh)
Đây là bộ kinh Bát Nhã, một bộ kinh rất linh thiêng trong đạo Phật. Hôm nay Thầy sẽ dừng bài giảng ở đây.
