Lamrim 2026
TUẦN 10 – NGÀY 02/06/2026
CHỦ ĐỀ: SÁU NGHI LỄ CHUẨN BỊ (tiếp theo)
(Tôn sư Khangser Rinpoche hướng dẫn)
Lần trước Thầy có nói một điều với học viên Lamrim 2026 của Hàn Quốc. Ngày hôm nay Thầy cũng muốn chia sẻ điều đó với học viên Lamrim 2026 của Việt Nam. Bây giờ Thầy đang ở Châu Âu. Thầy chỉ mới đến khoảng một tiếng rưỡi. Sang thứ Ba tuần sau Thầy có lẽ đã ở Mỹ. Thầy muốn nói rằng dù lịch di chuyển dày đặc, Thầy vẫn luôn cố gắng lên lớp đúng giờ. Cho nên, Thầy mong các học trò cũng cố gắng vào lớp đúng giờ.
Vào thứ Ba tuần trước, lúc Thầy lên lớp giảng bài cho chúng ta, khi đó Thầy đang ở trong nhà hàng. Đó là thời gian ăn tối cùng với gia đình của Thầy. Các Lama cùng cha mẹ của Thầy đang dùng bữa ở bàn kế bên, còn Thầy thì lên lớp giảng dạy cho chúng ta. Sau đó, qua ngày thứ Tư, Thầy từ Nepal bay trở về Ấn Độ. Thầy đã cố gắng hết sức để lên lớp nên điều chúng ta cần làm là trong một năm hãy cố gắng thực hành những gì Thầy giảng. Nếu chúng ta thực hành mà thấy những gì Thầy hướng dẫn không có lợi lạc gì cho bản thân thì có thể ngừng học.
Nhiều học trò lên lớp thấy Thầy lúc thì đang ở sân bay, chuẩn bị lên máy bay, lúc thì đang di chuyển v.v… Các học trò nói rằng khi thấy lịch di chuyển dày đặc của Thầy, họ có động lực rất lớn để vào lớp nghe giảng. Từ phía của Thầy, dù Thầy đang ở đâu, Thầy đều cố gắng lên lớp dạy chúng ta đúng giờ.
Bất cứ khi nào, đi đâu, Thầy đều mang theo cuốn Kinh Bát Nhã. Thông thường, khi Thầy mang quyển kinh đó qua khu vực kiểm tra an ninh, họ không mở ra. Nhưng hôm nay nhân viên an ninh lại yêu cầu Thầy mở ra để kiểm tra. Thầy rất vui khi mở kinh ra cho họ xem, vì trong tâm của Thầy nghĩ rằng ít nhất họ nhận được sự gia trì từ cuốn kinh.
Hôm trước Thầy có dạy chúng ta phương pháp thực hành thiền tập trung vào hơi thở. Hôm nay Thầy hướng dẫn tư thế ngồi thiền. Chúng ta hãy nhìn tư thế thiền của Thầy qua camera.
Lưu ý rằng khi ngồi thiền, ta cần phải giữ lưng thẳng, vai thẳng và đặt lòng bàn tay phải lên trên lòng bàn tay trái, hai ngón cái chạm vào nhau. Việc giữ lưng thẳng, vai thẳng sẽ giúp ta thực hành thiền tốt hơn. Chúng ta có thể nhắm mắt lại khi thực hành thiền và nhìn thẳng. Việc đặt lòng bàn tay phải lên lòng bàn tay trái và hai ngón cái chạm nhau sẽ giúp khí lưu thông dễ dàng trong cơ thể. Chúng ta hãy chạm đầu lưỡi lên hàm trên.
Khi ngồi thiền, ta nhớ giữ lưng thẳng và vai thẳng. Nếu cảm thấy mỏi, ta có thể thả lỏng vai, sau đó giữ lưng thẳng và vai thẳng trở lại. Chúng ta có thể thiền với tư thế này khi ngồi trên ghế hoặc trên giường. Ta phải giữ lưng thẳng và vai thẳng, lòng bàn tay phải đặt lên lòng bàn tay trái, hai ngón cái chạm vào nhau, nhắm mắt lại và nhìn thẳng, đầu lưỡi chạm vào hàm trên. Đó là cách chúng ta ngồi thiền. Đây là phần quan trọng nhất.
Khi ngồi thiền, chúng ta hãy tập trung vào hơi thở vào ra. Nếu đang tập trung vào hơi thở mà phát hiện mình bị phân tâm, hãy thực hành đếm hơi thở. Khi hít vào thở ra, ta đếm 1, cứ thế đếm đến 21 lần. Chúng ta hãy thực hành như vậy trong tuần này.
Tuần này, chúng ta cũng thực hành bài tập như sau: Bất cứ lúc nào có cảm xúc hay suy nghĩ tiêu cực phát sinh trong tâm, ta hãy tỉnh giác để nhận diện mình đang sinh khởi những suy nghĩ và cảm xúc tiêu cực như vậy. Thông thường ta không để ý rằng mình đang sinh khởi những cảm xúc hay ý nghĩ tiêu cực. Đó chính là sai lầm lớn nhất của chúng ta.
Do đó, tỉnh giác là vô cùng quan trọng. Khi có bất cứ ý nghĩ hay cảm xúc tiêu cực phát sinh trong tâm, ta hãy cố gắng tỉnh thức, nhận diện ra rằng mình đang phát khởi những cảm xúc tiêu cực và sau đó ta chỉ cần thực hành thiền tập trung vào hơi thở. Khi thực hành như vậy, ta sẽ thấy được hiệu quả ngay lập tức. Thông thường chúng ta hay suy nghĩ lặp đi lặp lại những ý nghĩ tiêu cực. Bây giờ hãy cố gắng nhận diện để ngừng lại những suy nghĩ tiêu cực đó và tập trung vào hơi thở.
Một lần có một học trò hỏi Thầy có cách nào giúp cho một người bạn nghiện rượu của người đó hạn chế uống rượu hay không. Thầy trả lời: “Con hãy nói với bạn của mình rằng khi uống rượu, hãy nhận thức được mình đang uống rượu. Khi uống ly rượu thứ nhất, hãy nhận biết rằng mình đang uống ly thứ nhất. Khi uống ly thứ hai, hãy nhận biết rằng mình đang uống ly thứ hai. Bước thứ hai là khi uống rượu, hãy nhận biết rằng việc uống rượu đó đang tổn hại gan của mình, rồi cứ tiếp tục thưởng thức ly rượu”.
Nếu Thầy nói rằng đừng uống rượu, chắc chắn họ sẽ không nghe lời khuyên của Thầy, vì họ không phải là học trò của Thầy. Cho dù người đó là học trò của Thầy, một khi đã nghiện rượu rồi thì sẽ không dễ dàng từ bỏ. Cho nên, Thầy đã trả lời rằng hãy nói với người đó thực hành thiền mỗi khi uống rượu. Khi uống rượu, hãy nhận biết rằng việc uống rượu đang làm tổn hại gan của mình, rồi cứ tiếp tục thưởng thức ly rượu.
Trong tuần này, chúng ta cũng thực hành như vậy. Bất cứ khi nào khởi lên tâm giận dữ, trong vòng 10 giây hãy nhận diện mình đang khởi sinh tâm giận dữ đó. Khi có bất cứ cảm xúc tiêu cực nào phát sinh trong tâm như bất an, lo lắng, buồn bã…, trong vòng 10 giây hãy nhận thức được rằng mình đang sinh khởi những cảm xúc tiêu cực như thế. Một khi nhận diện được nó, sẽ rất dễ dàng để vượt qua cảm xúc tiêu cực đó.
Khi Thầy giảng bài, chúng ta hãy lắng nghe và làm theo những gì Thầy hướng dẫn, không cần phải làm điều gì khác. Thầy từng nói rằng vào buổi tối khi đọc kinh, nếu cảm thấy mệt mỏi, buồn ngủ, chúng ta cứ đóng sách lại và đi ngủ.
Thầy nói rằng trong một năm đầu tiên học Lamrim, chúng ta hãy bỏ qua việc trì chú, tụng kinh. Điều chúng ta cần tập trung trong một năm này là thực hành các bài tập về nhà Thầy giao ở trên lớp mỗi tuần. Trong tuần này, chúng ta hãy cố gắng thực hành bài tập Thầy vừa hướng dẫn để phát triển khả năng tỉnh thức.
Bất cứ khi nào có ý nghĩ tiêu cực phát sinh trong tâm, ta cần phải nhận diện được mình đang có suy nghĩ tiêu cực. Khi đó, chúng ta sẽ thấy được sự khác biệt. Hiện tại, chúng ta không có nhận thức được mỗi lần mình phát sinh cảm xúc tiêu cực như buồn bã hay lo lắng mà cứ mãi chìm đắm trong cảm xúc buồn bã, lo lắng đó. Bây giờ chúng ta hãy tập tỉnh thức mỗi khi phát sinh bất cứ cảm xúc tiêu cực nào như lo lắng, buồn bã, sợ hãi… Khi ta phát triển được khả năng tỉnh thức, mọi chuyện đều có thể thay đổi.
Mỗi khi phát hiện mình đang phát sinh cảm xúc tiêu cực, hãy thực hành hít vào, thở ra, cứ tập trung vào hơi thở. Khi tập trung vào việc hít vào, thở ra, chúng ta sẽ thấy được hiệu quả ngay lập tức. Mỗi khi ta nhận diện được mình đang phát sinh tâm buồn phiền, lo lắng hay giận dữ, hãy chuyển sang tập trung vào hơi thở, cứ hít vào thở ra thì đếm 1, cứ thế đếm đến 10.
Sau khi đếm đến 10, chúng ta sẽ làm gì nữa? Chúng ta hãy la lớn lên (Rinpoche cười). Chúng ta sẽ thấy sự khác biệt rất lớn. Việc ta la lớn ngay khi tâm giận dữ khởi sinh và việc ta la lớn sau khi hít vào thở ra, đếm đến 10 thì có sự khác biệt rất lớn. Khi giận dữ, ta la lớn lên thì ta đang la lớn với một tâm sân giận rất cường liệt. Nhưng việc la lớn sau khi hít vào thở ra, đếm đến 10 thì mức độ giận dữ đó đã giảm rất nhiều so với khi ta không thực hành hít thở. Hãy thực hành như vậy trong tuần này.
Nếu chúng ta nhận diện được mình đang sinh khởi cảm xúc tiêu cực trong vòng 10 giây thì điều đó rất tốt. Ít nhất trong 30 giây đầu tiên, tối đa dưới 1 phút, chúng ta cần phải phát hiện được mình đang sinh khởi cảm xúc tiêu cực. Nhưng nếu ta đang hạnh phúc, vui vẻ thì đừng thực hành tỉnh thức gì cả. Vì điều đó sẽ phá hủy giây phút vui vẻ của mình. Đây là bài tập về nhà cho tuần này.
Hãy quay trở lại phần thứ ba trong 6 nghi lễ chuẩn bị (trang 230, quyển 1, sách Giải Thoát Trong Lòng Tay).
3/ Ngồi theo thế (gồm tám sắc thái) của Tỳ-lô-giá-na trên một tọa cụ; sau đó bạn đọc lời quy y, phát tâm bồ đề, vân vân, trong một tâm trạng đặc biệt thành khẩn.
Điều chúng ta cần thực hành mỗi buổi sáng thức dậy là khởi sinh những ý nghĩ tích cực, gồm hai phần là quy y và phát tâm bồ đề. Suy nghĩ tích cực đầu tiên là nghĩ về việc quy y. Mỗi sáng thức dậy, hãy cầu nguyện chư Phật gia trì cho chúng ta có được sức mạnh để vượt qua tất cả mọi chướng ngại trong cuộc sống.
Câu hỏi đặt ra là chúng ta cầu nguyện với Đức Phật như thế nào? Rất đơn giản, chúng ta nói thẳng với Đức Phật là “Xin Ngài hãy ban cho con sức mạnh để đối diện với mọi thử thách, khó khăn”. Suy nghĩ tích cực thứ hai vào mỗi buổi sáng là sinh khởi tâm bồ đề. Nghĩa là chúng ta nghĩ rằng cố gắng làm mọi điều lợi lạc cho chúng sinh nhiều nhất có thể.
Chúng ta cần sinh khởi những suy nghĩ tích cực. Điều thứ nhất là quy y. Điều thứ hai là phát khởi được tâm bồ đề. Không chỉ là mỗi buổi sáng, mà bất cứ lúc nào có thời gian rãnh, hãy nghĩ rằng mình sẽ dùng hết mọi khả năng để làm lợi lạc cho tất cả mọi chúng sinh. Chúng ta cứ suy nghĩ lặp đi lặp lại những suy nghĩ tích cực như vậy. Một khi sinh khởi được những suy nghĩ tích cực, chúng ta chỉ toàn thấy những điều tích cực xung quanh mình.
Thầy kể câu chuyện: Có một người đến gặp một vị thầy và xin được thiền chung với vị thầy. Vị thầy đã đồng ý. Khi cả hai người cùng thực hành thiền với nhau, người đó mới hỏi vị thầy: “Thầy thấy con thế nào khi con thực hành thiền?”. Vị thầy nói rằng: “Anh nhìn giống như một vị Phật”. Vị thầy mới hỏi lại: “Vậy anh nhìn thấy tôi thế nào khi tôi thiền?”. Người này mới nói rằng: “Thầy nhìn giống như một đống rác”. Vị thầy chỉ mỉm cười. Sau đó, anh ta về nhà kể lại câu chuyện cho vợ mình nghe. Người vợ mới cười và nói rằng: “Vị thầy nhìn thấy anh trông giống như vị Phật là vì tâm của vị thầy toàn là Phật. Còn anh trông thấy vị thầy như một đống rác vì tâm anh chỉ toàn rác mà thôi”.
Tại sao tâm ta chỉ cảm nhận những điều tiêu cực? Đó là bởi vì ta chỉ thấy những điều tiêu cực. Tại sao ta chỉ thấy những điều tiêu cực? Đó là bởi vì tâm ta chỉ toàn ý nghĩ tiêu cực. Khi tâm chỉ cảm nhận những điều tiêu cực, ta càng không vui, không hạnh phúc.
Bởi vì tâm chỉ toàn ý nghĩ tiêu cực nên ta chỉ thấy những điều tiêu cực xung quanh mình. Nếu tâm cảm nhận nhiều ý nghĩ tích cực hơn thì ta sẽ thấy nhiều điều tích cực hơn. Cho nên, bây giờ chúng ta phải thay đổi bằng cách suy nghĩ tích cực hơn.
Trong tuần này, chúng ta hãy phát triển hai suy nghĩ tích cực là quy y và phát khởi tâm bồ đề. Phát khởi tâm bồ đề là nghĩ rằng ta sẽ dùng mọi khả năng của mình để mang lại lợi lạc cho chúng sinh nhiều nhất có thể. Đây là một suy nghĩ vô cùng tích cực. Khi nghĩ về việc quy y, hãy nghĩ rằng ta cầu nguyện với Đức Phật gia trì cho chúng ta có được sức mạnh để đối mặt với mọi thử thách. Chúng ta hãy thực hành như vậy trong tuần này.
Nếu cầu nguyện với Đức Phật và gặp được Đức Phật thì chúng ta hỏi Ngài điều gì? Thầy luôn nói rằng nếu cầu nguyện và gặp được Đức Phật, ta hãy hỏi Ngài con số trúng là gì. Nếu Đức Phật cho con số trúng thì chúng ta được trúng số. Còn Ngài không cho ta con số trúng thì đó không phải là Đức Phật đâu. Đó là win-win (song thắng). Cho nên, để chắc chắn chúng ta thực sự thấy được Đức Phật, hãy hỏi Ngài con số trúng là gì.
Nhưng có một điều chúng ta cần nhớ: Khi hỏi Đức Phật con số trúng và chúng ta thực sự trúng số thì điều đầu tiên chúng ta cần làm là gì? Đừng quên Dipkar (Rinpoche cười).
Thầy kể câu chuyện: Có một lần ở Đài Loan, một người nói với Thầy rằng cô ấy hay mua vé số và xin Thầy cầu nguyện cho cô ấy được trúng số. Cô ấy nói rằng nếu trúng số, cô ấy sẽ có thể làm được rất nhiều điều tốt cho mọi người. Khi đó, Thầy mới nói với cô ấy rằng: “Nếu đợi đến lúc cô trúng số thì cô sẽ chẳng bao giờ làm điều đó. Nếu cô thực sự muốn làm lợi lạc cho người khác thì hãy làm ngay từ bây giờ, bất cứ điều gì đều có thể”. Thông thường chúng ta hay nghĩ rằng nếu trúng số, mình sẽ làm rất nhiều điều tốt cho mọi người. Nhưng thực tế, khi trúng số và có tiền trong tay rồi, đôi khi suy nghĩ của chúng ta sẽ thay đổi.
Có một học trò người Mỹ gọi điện cho Thầy sau một khoảng thời gian khá lâu, khoảng 9-10 tháng. Thầy nói với cô ấy rằng Thầy biết chắc khoảng thời gian qua, cô ấy sống rất hạnh phúc. Cô ta mới hỏi Thầy: “Làm sao Rinpoche biết được?”. Thầy trả lời rằng Thầy biết cô ấy sống rất hạnh phúc là bởi vì thời gian qua, cô ấy không gọi cho Thầy. Thầy nói rằng thông thường, mọi người chỉ nhớ đến Thầy và gọi cho Thầy khi họ gặp khó khăn, trở ngại trong cuộc sống. Còn khi mọi việc suôn sẻ, hạnh phúc, mọi người lại quên Thầy. Thầy đã quen với chuyện đó rồi (Rinpoche cười). Cho nên, nếu có trúng số, chúng ta đừng quên Dipkar.
Chúng ta hãy thực hành sinh khởi hai suy nghĩ tích cực là quy y và phát khởi tâm bồ đề. Nghĩ về việc quy y có nghĩa là mỗi buổi sáng sau khi thức dậy, hãy cầu nguyện chư Phật gia trì cho chúng ta có được sức mạnh để đối diện với những khó khăn trong cuộc sống. Thông thường, khi cầu nguyện với Đức Phật, mọi người hay xin có tiền, có nhà cửa v.v… Chúng ta cúng dường lên Đức Phật một bông hoa giá trị chỉ 1 USD mà cầu xin Đức Phật cho cả 100.000 USD. Chắc chắn Đức Phật không ngốc như vậy.
Khi cầu nguyện chư Phật ban cho sức mạnh tinh thần để giải quyết mọi chướng ngại, khó khăn, lúc đó tâm thức của chúng ta trở nên cực kỳ mạnh mẽ. Khi tâm mạnh mẽ, vững vàng thì ta sẽ thấy mọi thử thách, khó khăn trong cuộc sống không là gì cả. Còn nếu tâm không vững vàng, bất cứ vấn đề gì dù nhỏ nhất cũng khiến chúng ta phiền não rất nhiều. Đó là điều chúng ta cần phải thực hành.
Trong tuần này, ta hãy thực hành bài tập phát triển khả năng tỉnh thức là nhận diện bất cứ khi nào ta sinh khởi suy nghĩ hay cảm xúc tiêu cực. Đồng thời, hãy thực hành sinh khởi hai suy nghĩ tích cực là quy y và phát tâm bồ đề. Ta cứ suy nghĩ lặp đi lặp lại như vậy bất cứ lúc nào có thời gian rãnh. Bởi vì khi ta thực hành liên tục việc sinh khởi các suy nghĩ tích cực thì dần dần các suy nghĩ tích cực sẽ tự động phát sinh trong tâm nhiều hơn.
Một điều quan trọng ta cần phải biết là không có cuộc sống của người nào là hoàn hảo cả. Vậy người nào gặp vấn đề lớn nhất trong cuộc sống? Bất cứ những ai có tâm yếu thì luôn gặp những vấn đề rất lớn. Để tâm trở nên mạnh mẽ, hãy học suy nghĩ những điều tích cực. Chúng ta có biết câu thần chú của Dipkar không? Đó là “Sống mạnh mẽ và hạnh phúc”. Trì tụng câu chú này vẫn tốt hơn là trì tụng câu chú của Phật A Di Đà. Đã từng có học trò hỏi Thầy rằng “Thầy có câu thần chú nào trì tụng được cho tất cả vị Phật hay không?”. Thầy trả lời là hãy trì tụng câu chú “Sống mạnh mẽ và hạnh phúc” (Rinpoche cười).
