Lamrim 2024
TUẦN 77 – NGÀY 17/05/2026
CHỦ ĐỀ: BẢY ĐIỂM LUYỆN TÂM (tiếp theo)
(Geshe Lharampa Gedun Zopa hướng dẫn)
ĐIỂM THỨ BẢY: LỜI KHUYÊN LUYỆN TÂM
Lời khuyên luyện tâm có 22 lời khuyên:
Lời khuyên thứ nhất: Tất cả pháp hành, làm bằng một.
Lời khuyên thứ 2: Dẹp các xấu xa, làm bằng một.
Lời khuyên thứ 3: Ở đầu và cuối, làm hai việc.
Lời khuyên thứ 4: Gặp một trong hai, hãy nhẫn nhục.
Lời khuyên thứ 5: Giữ hai điều như giữ sinh mạng.
Lời khuyên thứ 6: Hãy luyện tâm làm 3 điều khó.
Lời nguyện thứ 7: Hãy nên tạo ra 3 nhân chính.
Lời khuyên thứ 8: Thiền đến 3 điều không giảm sút.
Lời khuyên thứ 9: Hãy giữ 3 việc không tách rời.
Lời khuyên thứ 10: Luyện thanh tịnh, không thiên lệch đối tượng.
Lời khuyên thứ 11: Luyện sâu rộng, xem trọng tất cả.
Lời khuyên thứ 12: Luôn thiền đến những điều bỏ mặc.
Lời khuyên thứ 13: Đừng nên lệ thuộc vào hoàn cảnh.
Lời khuyên thứ 14: Từ nay hãy thực hành pháp chính.
Lời khuyên thứ 15: Đừng nên hiểu lệch lạc sai lầm.
Lời khuyên thứ 16: Đừng làm điều rời rạc (tham khảo sách Giải Thoát Trong Lòng Tay, quyển 2, trang 230).
Chúng ta thường thực hành pháp hay làm việc tùy hứng và không duy trì được tính liên tục. Như vậy, việc thực hành sẽ không có hiệu quả. Chúng ta cần nỗ lực luyện tâm khi thực hành pháp, nên duy trì tính liên tục, không để bị gián đoạn.
Ví dụ, nếu ta thực hành pháp chính yếu là thiền quán tâm bồ đề thì cần chăm chỉ nỗ lực thực hành thiền quán tâm bồ đề. Mỗi người đều có khả năng mỗi ngày nuôi dưỡng tư duy về tâm bồ đề, tâm bi. Như vậy, chúng ta sẽ dễ dàng phát khởi tâm bi, đem đến nhiều lợi lạc hạnh phúc.
Tương tự, ta có niềm vui trong cuộc sống thì sẽ thoải mái phấn khởi làm việc, nhưng nếu luôn thay đổi công việc, hôm nay làm công việc này, ngày mai cảm thấy chán, đổi sang làm việc khác, ngày kia lại làm công việc khác thì ta sẽ không có khả năng phát triển tốt kỹ năng chuyên ngành trong công việc.
Ví dụ, hôm nay, ta thấy thích ngành bác sĩ nên đầu tư tìm hiểu học hỏi các loại thuốc và học một thời gian cảm thấy gian nan nên từ bỏ, rồi chuyển sang thích học kinh doanh một thời gian nhưng sau đó không thấy có lợi nhuận gì từ ngành kinh doanh này và lại tiếp tục chuyển sang học ngành giáo viên, sau đó cũng lại chán nản. Ta cứ suy nghĩ thay đổi liên tiếp sang ngành mới thì kết quả là vừa không trở thành bác sĩ cũng không thành doanh nhân, cũng không trở thành giáo viên, không có kỹ năng chuyên môn giỏi về ngành nào cả, không lợi lạc gì cho bản thân.
Cho nên, khi ta chọn ngành nghề gì thì phải suy nghĩ thật kỹ rồi kiên định quyết tâm thực hiện, như ta chọn ngành bác sĩ thì phải quyết tâm chăm chỉ học tập, cho dù gặp khó khăn cũng phải nỗ lực để trở thành bác sĩ. Còn nếu chọn ngành kinh doanh thì phải quyết tâm học hành, dù gặp khó khăn cũng phải trở thành doanh nhân.
Khi ta thực hành pháp hoặc đã chọn được pháp thực hành nào thì cần phải có tâm vững chắc kiên định 100%. Như vậy, việc thực hành pháp mới đạt thành tựu. Nếu hôm nay thực hành pháp này, ngày mai, ngày mốt, mỗi ngày đều suy nghĩ thay đổi liên tục vì nghĩ pháp này cao, pháp kia không cao thì việc thực hành pháp của ta sẽ không có lợi lạc.
Chúng ta thỉnh thoảng gặp những vấn đề khác nhau như người trẻ phải lo cuộc sống, công việc, đôi khi quên việc học, người lớn có những vấn đề mưu sinh, sức khỏe hoặc có những lúc tâm trạng không vui, chán nản khi đang học chánh văn Bảy Điểm Luyện Tâm, Lamrim và ta muốn từ bỏ thì việc áp dụng thực hành pháp của mình sẽ không có tiến bộ, không mang lại lợi lạc. Ta cần có tâm kiên định vượt qua trở ngại, nhất quyết học pháp thì việc thực hành pháp mới tiến bộ.
Cho nên, thực hành pháp cần có tâm kiên định và không tùy hứng, dù việc thực hành pháp kéo dài đến 1 năm, 2 năm, 3 năm, 4 năm thì vẫn quyết tâm thực hành pháp cho đến khi thành tựu. Nếu ta lắng nghe nhưng không có tư duy phân tích, thực hành thì sẽ mau quên và không hiểu được nội dung, sẽ khó áp dụng vào thực hành.
Ví dụ, có một mâm thức ăn đặt trên bàn, nếu ta nhìn vào mâm thức ăn vì chưa cảm thấy đói bụng nên chưa muốn ăn. Vì chưa ăn nên không biết vị của món ăn thế nào. Đến khi đói bụng, ta sẽ ăn mâm thức ăn đó thì mới biết vị của thức ăn ra sao.
Chúng ta cần lắng nghe, tư duy, suy nghĩ, đọc đi đọc lại nhiều lần, mặc dù chỉ phân tích vài dòng trong sách cũng sẽ bổ sung kiến thức và hiểu được nội dung rõ ràng hơn. Lắng nghe, tư duy phân tích sắc bén giúp hiểu rõ nội dung, sau đó áp dụng thực hành pháp luyện tâm và những pháp hành khác sẽ giúp ta điều chỉnh, chuyển hóa tâm thức, cảm xúc, chấp nhận đối mặt với những khó khăn của thân - tâm dễ dàng hơn, đem đến nhiều lợi lạc kiếp này và cả kiếp sau.
Tinh túy của việc học và thực hành Phật pháp là mong muốn đạt Phật quả, giải thoát khỏi mọi khổ đau và cũng đem đến nhiều lợi lạc trong cuộc sống hiện tại. Khi tâm thái nhẹ nhàng, hạnh phúc thì ta cảm thấy thoải mái làm việc, giao tiếp hòa thuận với mọi người, điềm tĩnh giải quyết những vấn đề khó khăn.
Lời khuyên thứ 17: Hãy cố gắng chuyên nhất luyện tâm.
Nghĩa là thiền quán tập trung chuyên nhất khi thực hành pháp luyện tâm. Đừng để tâm tán loạn trỗi dậy sẽ khiến ta mất tập trung. Và khi không có đủ niềm tin, ta sẽ không có được kết quả.
Ta có nhiều suy nghĩ nghi ngờ, đắn đo có nên thực hành thiền hay không thì không nên có tâm lo lắng như vậy. Khi có ý định thực hành thiền, hãy quyết định thực hành ngay lập tức. Ví dụ, khi ta biết thực hành tích lũy tụng chú Quan Âm có nhiều lợi lạc thì hãy thực hành ngay. Nếu ta còn đắn đo, trì hoãn nên tụng chú Quan Âm hay không thì sẽ không bao giờ tụng câu chú được. Chúng ta cần có công việc trong xã hội này, nếu cứ đắn đo chọn lựa có nên làm công việc hay không thì sẽ không bao giờ có cơ hội nhận được công việc tốt.
Nếu tâm ta còn nhiễu loạn nghi ngờ, đắn đo có nên thực hành pháp này hay không thì sẽ không bao giờ thực hành có kết quả. Nếu ta đã phân tích thấy thực hành pháp này có lợi lạc thì ngay lập tức thực hành pháp, không nên trì hoãn. Ví dụ, ta nghi ngờ chính bản thân có học tốt được Bảy Điểm Luyện Tâm hay không, có cần thực hành thiền hay không. Chính vì suy nghĩ tán loạn, ngờ vực, khiến tâm ta không tập trung thực hành pháp tốt. Chúng ta có niềm tin chắc chắn học được pháp Bảy Điểm Luyện Tâm, quyết tâm thực hành thiền thì sẽ có nhiều kết quả lợi lạc. Cho nên, sau khi lắng nghe lời giảng xong rồi phân tích suy ngẫm để hiểu rõ nội dung, tiếp theo áp dụng thực hành thiền, chúng ta sẽ cảm nhận được lợi lạc.
Ta không nên có suy nghĩ chiều nay chỉ học được nội dung ngắn về hai lời khuyên 16, 17 nên ta chỉ lắng nghe mà không chú tâm vào lời giảng của Thầy, rồi nghĩ rằng sau này thực hành cũng được. Vì chỉ lắng nghe thì rất mau quên. Hai lời khuyên này tuy ngắn, ít chữ nhưng có ý nghĩa sâu sắc và vô cùng quan trọng. Cho nên, sau khi lắng nghe, chúng ta hãy đọc lại suy ngẫm từng chữ, từng nội dung sẽ giúp ta hiểu rõ, rồi áp dụng thực hành thì mới cảm nhận được những trải nghiệm thực hành pháp luyện tâm.
