Lamrim 2023
TUẦN 142 – NGÀY 23/09/2026
CHỦ ĐỀ: BÁNH XE VŨ KHÍ LUYỆN TÂM ĐẠI THỪA – BÀI 1
(Tôn sư Khangser Rinpoche hướng dẫn)
Kể từ hôm nay Thầy nhắc nhở chúng ta lên lớp thường xuyên đối với các buổi học luyện tâm. Bởi vì nếu không tham gia đủ số buổi, chúng ta sẽ không được học Kim Cang Thừa. Do đó, chúng ta cần nỗ lực lên lớp thường xuyên đối với các buổi học luyện tâm này.
Sau buổi học, chúng ta cần phải đọc chánh văn Bánh Xe Vũ Khí Luyện Tâm Đại Thừa. Giáo trình luyện tâm này chủ yếu nói về tâm ái ngã, tức tâm chỉ trân quý bản thân mình.
1. Rừng độc ô-đầu, nơi khổng tước dạo quanh,
Hoa trái dược liệu đều tốt tươi đẹp quý
Nhưng loài khổng tước thật chẳng hề ưa thích
Lại sinh trưởng nhờ chất độc ô-đầu kia
Đoạn kệ 1 nói rằng loài khổng tước không thích vào khu vườn đầy hoa thơm trái đẹp nhưng lại thích dạo quanh khu vườn toàn chất độc.
Bản thân Thầy không tin khổng tước mang độc tính. Tuy nhiên, việc Thầy có tin hay không tin thì không có ảnh hưởng gì cả, vì truyền thuyết từ xa xưa, người ta tin rằng khổng tước có mang độc tính.
2. Như thế, anh hùng đến với chốn luân hồi,
Hoa trái hạnh phúc tuy sung túc đẹp tươi
Các vị anh hùng thật chẳng hề bám chấp
Bồ Tát sinh trưởng ở chốn rừng đau khổ
Đoạn kệ 2 nói rằng, tuy cõi luân hồi đầy cám dỗ nhưng những người mạnh mẽ lại chẳng hề phát sinh tâm bám chấp vào những cám dỗ đó. Cho nên, những người mạnh mẽ hay hàng Bồ Tát có thể sống sót rất tốt trong khu rừng đầy đau khổ.
3. Thế nên, hèn nhát chỉ chấp nhận hạnh phúc
Chính điều như vậy khiến đưa đến khổ đau
Các Bồ Tát ấy vốn chấp nhận khổ đau
Tâm anh dũng ấy khiến luôn được an lạc.
Đoạn kệ 3 nói rõ nếu tâm chỉ mong cầu hạnh phúc thì sẽ rất đau khổ. Ngay thời điểm ta chấp nhận khổ đau, tâm lại cảm thấy an lạc. Tất cả mọi người đều mong muốn có được hạnh phúc. Đó là một khía cạnh của tâm: Tâm luôn mong muốn được hạnh phúc nên khi đau khổ xảy đến, tâm có khuynh hướng chối bỏ đau khổ đó. Nhưng nếu chỉ mong muốn hạnh phúc và thoát khỏi mọi đau khổ thì tâm càng đau khổ.
Đoạn kệ 3 nói rằng nếu học được cách chấp nhận khổ đau với suy nghĩ rằng ta đang đau khổ, nhưng đau khổ không chỉ xảy đến với bản thân mình, mà còn xảy đến với tất cả những người khác. Với tâm thái đó, ta sẽ có được an lạc.
Lamrim dạy chúng ta các bước thực hành thiền như thế nào. Khi chuyển lên học luyện tâm, chúng ta lại được học cách suy nghĩ như thế nào. Đó là sự khác biệt. Cho nên, điểm đầu tiên cần thực hành là phải chấp nhận sự hiện diện của khổ đau trong cuộc đời. Chúng ta có thể ghi xuống giấy tất cả những trở ngại trong cuộc sống và nghĩ rằng, không chỉ bản thân ta mà tất cả những người khác đều trải qua những đau khổ tương tự và học cách chấp nhận sự hiện diện của chúng.
Hiện tại, khi phát hiện đau khổ, khuynh hướng chung của tâm là cố gắng chối bỏ, chạy trốn khỏi nỗi đau đó. Nhưng càng chối bỏ nỗi đau, tâm càng cảm thấy đau khổ. Chối bỏ nỗi đau cũng không giúp được gì bởi vì đau khổ đã hiện diện rồi. Điều làm cho mọi thứ khác biệt là chúng ta có chấp nhận sự hiện diện của đau khổ hay chối bỏ nó. Nếu học được cách chấp nhận thì gần như ta đã giảm được 50% nỗi khổ.
Hãy viết xuống giấy tất cả những nỗi khổ của mình và tự nói với bản thân rằng, những nỗi khổ này có hiện diện trong tâm tôi, trong cuộc sống của tôi và không chỉ tôi mà tất cả những người khác đều có những nỗi khổ tương tự và học cách chấp nhận chúng.
Ở điểm này, Thầy so sánh giữa cách tiếp cận của luyện tâm và của Lamrim. Luyện tâm hướng dẫn chúng ta phải suy nghĩ như thế nào. Còn nếu thiền quán về đau khổ theo cách của Lamrim thì ta bắt đầu thiền quán rằng nỗi khổ này là hậu quả của nghiệp xấu đã gây tạo trong quá khứ, ta chịu đau khổ là vì ta không chấp nhận tính vô thường của sự việc v.v… Hai cách tiếp cận này là khác nhau.
Ở đây có 2 điểm là cách chúng ta tiếp cận với đau khổ và cách chúng ta tiếp cận với hạnh phúc. Ta không nên bám chấp vào hạnh phúc. Thầy đưa ra một ví dụ. Tại sao rất nhiều người nghiện rượu, nghiện chơi game và nghiện làm tất cả những thói quen xấu? Tại sao họ lại nghiện? Bởi vì tâm họ quá bám chấp vào sự dễ chịu, khoái lạc khi họ trải nghiệm những thứ đó.
Ta phải hiểu rằng cơn nghiện chỉ đến khi ta trải nghiệm điều gì đó vượt quá sự kiểm soát của mình. Nếu trải nghiệm sự dễ chịu nhưng vẫn trong tầm kiểm soát của bản thân thì ta sẽ không bị nghiện. Thầy thích uống Coca-Cola. Thầy cảm thấy dễ chịu khi uống Zero Coca-Cola. Hiện tại Thầy đã giảm lượng nước ngọt mà Thầy uống. Khi nào có bằng chứng khoa học chứng minh rằng uống Coca-Cola có hại cho sức khỏe, Thầy tin rằng Thầy có thể ngừng hẳn việc uống Coca-Cola một cách dễ dàng. Bởi vì Thầy không bám chấp vào cảm giác dễ chịu khi uống nước ngọt. Nếu ta bám chấp vào khoái lạc mà sự bám chấp đó vượt tầm kiểm soát thì ta sẽ trở nên nghiện trải nghiệm đó. Nếu ta thích uống Coca-cola thì cứ tận hưởng nó, nhưng đừng bám chấp và phải kiểm soát nó.
4. Giờ đây tham chấp như rừng độc ô-đầu
Anh hùng phải như khổng tước mới thuần phục
Hèn nhát như quạ chỉ mất mạng mà thôi
Bản văn luyện tâm ví tâm bám chấp như một rừng chất độc. Chỉ những người mạnh mẽ mới chịu nổi chất độc đó, giống như chỉ có loài khổng tước mới thuần phục được chất độc. Ở đây tâm bám chấp, tâm ái ngã được ví như một loại độc dược. Chỉ những người mạnh mẽ mới vượt qua được tâm bám chấp, trong khi những người sống ích kỷ, có tâm ái ngã lớn sẽ làm cho bản thân đau khổ giống như khi bị trúng độc.
Nếu tâm càng ích kỷ thì tâm càng yếu ớt. Nếu tâm bao dung với tất cả những người khác thì tâm càng mạnh mẽ. Nói chung, ai cũng ích kỷ. Ta cần phân biệt 2 kiểu tâm ích kỷ: ích kỷ theo cách rất ngu xuẩn và ích kỷ theo cách thông minh. Phàm phu, những người chưa giác ngộ ích kỷ theo kiểu ngu xuẩn, trong khi Bồ Tát ích kỷ theo kiểu trí tuệ.
Tại sao hàng Bồ Tát thực hành tất cả pháp trong Bồ Tát đạo? Bởi vì Bồ Tát biết rằng thực hành như thế sẽ giúp bản thân có được hạnh phúc lâu dài. Họ biết rất rõ rằng nếu quan tâm đến tất cả chúng sinh khác thì sẽ đem lại hạnh phúc cho bản thân họ. Điều đó có nghĩa rằng Bồ Tát có tâm ích kỷ mong muốn hạnh phúc cho họ nhưng lại triển khai tâm ích kỷ đó rất thông minh bằng cách mang lại lợi lạc cho tất cả người khác. Phàm phu như chúng ta lại ích kỷ rất khờ dại khi chỉ biết lo cho hạnh phúc của bản thân.
Lớp chúng ta khai giảng vào năm 2023 đúng không? Năm 2023 là một năm rất đặc biệt. Vào năm 2023 Thầy chuyển đến tu viện Gyuto để nhận nhiệm vụ mới. Sự kiện đó đã làm thay đổi rất nhiều cuộc sống của Thầy. Năm 2026 lại là một năm đặc biệt khác vì Thầy nhận vị trí mới là Viện trưởng của tu viện Gyuto. Thầy ít việc phải làm hơn.
Bây giờ Thầy giao chúng ta bài tập về nhà.
Bài tập thứ nhất là ta phải đọc bản văn luyện tâm này ở nhà.
Bài tập thứ hai là hãy viết xuống giấy 3-4 nỗi khổ của mình và liên tục nói với bản thân phải chấp nhận sự hiện diện của những nỗi khổ đó trong cuộc sống.
Bài tập thứ ba là phải nói với bản thân rằng mình sẽ quan tâm đến bản thân theo cách thông minh. Việc bám chấp vào một số thứ không phải là cách chăm sóc bản thân tốt như uống rượu hay hút thuốc quá nhiều. Nếu ta để cho tâm đau khổ trong khoảng thời gian dài thì hãy tự nhắn nhủ bản thân đó không phải là cách tốt để chăm sóc bản thân, mà là đang làm tổn hại bản thân. Bỏ nhiều thời gian xem tivi và xem phim cũng không phải là cách chăm sóc tốt bản thân. Xem tivi, xem phim quá lâu là cách làm tổn hại bản thân. Thỉnh thoảng có thể bỏ thời gian xem phim nhưng đừng xem thường xuyên.
