Lamrim 2026
TUẦN 18 – NGÀY 28/07/2026
CHỦ ĐỀ: NƯƠNG TỰA BẬC THẦY
(Tôn sư Khangser Rinpoche hướng dẫn)
Ngày thứ 7 trong sách Giải Thoát Trong Lòng Tay nói về mối liên hệ thầy - trò cũng như những phẩm chất của đạo sư và những phẩm chất của đệ tử. Tại sao ở đây lại đề cập đến những phẩm chất của một vị thầy giảng pháp và những phẩm chất của người đệ tử? Rất nhiều người hỏi Thầy tại sao lại có nhiều vị thầy giả. Thầy thường trả lời rằng có nhiều thầy giả là bởi vì có nhiều đệ tử giả. Khi có đệ tử giả thì sẽ có thầy giả. Khi có thầy giả thì sẽ có học trò giả. Thầy giả và trò giả luôn đi cùng với nhau.
Con gà và quả trứng, cái nào có trước? Cho đến bây giờ, không ai có thể trả lời được câu hỏi này. Tại sao không ai đưa ra được câu trả lời đúng cho câu hỏi này? Bởi vì bản chất của câu hỏi này ngay từ đầu đã sai. Khi đã là một câu hỏi sai thì làm sao có thể đưa ra câu trả lời đúng cho một câu hỏi sai. Đó là điều không thể. Khi ta đặt ra một câu hỏi sai, chắc chắn ta sẽ nhận về một câu trả lời sai. Vì vậy, khi có vị thầy sai lầm, chắc chắn sẽ có những học trò sai lầm. Tương tự, khi có những học trò sai trái, chắc chắn sẽ có những vị thầy sai trái. Hai điều này luôn song hành với nhau.
Do đó, muốn tìm được một vị đạo sư chân chính, ta phải là một đệ tử chân chính. Muốn có những đệ tử chân chính, ta cần phải là một bậc thầy chân chính. Vì thế, ở đây đề cập đến những phẩm chất mà một bậc thầy chân chính cần phải có cũng như những phẩm chất mà một đệ tử chân chính cần phải có.
Sách Giải Thoát Trong Lòng Tay nói đến 10 phẩm chất của một vị đạo sư. Trong đó, có 3 phẩm chất quan trọng nhất. Tương tự, một đệ tử chân chính cũng cần có 3 phẩm chất quan trọng.
Ở buổi học hôm trước, Thầy đang ở Ấn Độ. Bây giờ Thầy đang ở Đài Loan. Hầu như mỗi tuần, Thầy lại di chuyển đến một quốc gia khác nhưng Thầy luôn cố gắng lên lớp đầy đủ. Cho nên, học viên cũng cố gắng tham gia lớp học trong 1 năm.
Thầy vừa đề cập đến những phẩm chất mà một đạo sư chân chính và một đệ tử chân chính cần phải có và hai điều này luôn đi cùng với nhau. Nhưng thực tế, ta mong đợi tìm được một đạo sư chân chính mà bản thân lại không chịu thay đổi. Cho nên, ta cần phải thay đổi bản thân trở thành một đệ tử chân chính, đó mới là điều quan trọng. Hiện tại, ta không phải là đệ tử đúng đắn thì không thể mong đợi tìm được một vị thầy đúng đắn được.
Những người đã kết hôn từng có lúc nghĩ rằng họ kết hôn nhầm người. Họ có suy nghĩ như vậy là bởi vì họ luôn mong chờ người bạn đời phải là người hoàn hảo. Khi mong muốn người khác hoàn hảo, bản thân mình cũng phải hoàn hảo. Khi chúng ta không hề hoàn hảo thì làm sao tìm được một người hoàn hảo. Điều đó là không thể. Tương tự như vậy, để tìm được một vị đạo sư đúng đắn, chúng ta phải là người đệ tử đúng đắn.
Ngày thứ 7 nói về cách nương tựa một bậc thầy. Nếu ta tìm được vị thầy đúng đắn, ta phải nương tựa vào vị thầy như thế nào. Điều quan trọng là ta cần phải xem vị đạo sư như bác sĩ.
Có 2 cách nương tựa vào bậc thầy là qua ý nghĩ và qua hành vi. Nương tựa bậc thầy qua ý nghĩ có nghĩa là trong tâm, ta phải xem vị thầy như Phật. Dù nhìn nhận vị thầy là đại diện của chư Phật, nhưng ta vẫn phải luôn phân tích vị thầy của mình. Đây là điều quan trọng. Nương tựa bậc thầy qua hành vi có nghĩa là ta phải cố gắng áp dụng những lời thầy dạy. Việc có thể làm được hay không thì không quan trọng. Quan trọng là ta phải thử áp dụng những gì vị thầy hướng dẫn. Tuy nhiên, nếu những gì vị thầy giảng lại đi ngược với giáo pháp thì chúng ta không cần phải thực hành theo. Còn nếu vị thầy hướng dẫn những điều đúng với giáo pháp, ít nhất ta phải thử áp dụng thực hành. Cũng giống như vị bác sĩ kê toa cho bệnh nhân, ít nhất người bệnh phải chịu uống thuốc theo lời bác sĩ. Nếu ta đã cố gắng thực hành theo những gì vị thầy hướng dẫn mà không thấy có hiệu quả, ta có thể dừng thực hành. Đó là điều chúng ta cần làm.
Thầy nói rằng dự kiến vào ngày 13/12 năm nay Dipkar sẽ tổ chức chuyến hành hương kéo dài 6 ngày đến các thánh tích như nơi Đức Phật giảng pháp lần đầu tiên, nơi Đức Phật giác ngộ… Thầy sẽ là người trực tiếp hướng dẫn đoàn. Tất cả học viên có thể tham gia chuyến hành hương này và được dẫn theo người thân và bạn bè. Chúng ta lưu ý một điều rằng, chuyến hành hương này chỉ dành cho học viên của Dipkar và bạn bè, người thân đi cùng với học viên đó. Học viên không được chia sẻ thông tin về chuyến hành hương cho những người lạ, không phải là học viên Dipkar. Nếu học viên tham gia chuyến đi thì có thể dẫn theo người thân và bạn bè. Người lạ sẽ không được tham gia chuyến hành hương này. Điều quan trọng nhất là chúng ta hãy để dành tiền, đừng đi chơi Phú Quốc. Nếu chúng ta đi chơi phú Quốc thì sẽ không có tiền để tham gia chuyến hành hương (Rinpoche cười). Thời gian dự kiến bắt đầu từ ngày 13/12 và kéo dài 6 ngày. Thầy sẽ là người hướng dẫn đoàn lần này và giải thích cho chúng ta tất cả mọi thứ.
Có 2 cách nương tựa đạo sư. Thứ nhất là trong ý nghĩ, ta phải xem vị thầy như Phật. Thứ 2 là ta phải cố gắng áp dụng thực hành những gì vị thầy hướng dẫn. Khi nhìn vào sách Giải Thoát Trong Lòng Tay, có một điều quan trọng ta cần phải biết. Trong ý nghĩ, ta phải xem vị đạo sư là đại diện cho chư Phật nhưng điều quan trọng nhất là ta phải luôn phân tích vị thầy đó, xem vị thầy có hành xử theo đúng những chỉ dẫn trong giáo pháp hay không. Nhiều người nhìn nhận vị thầy theo cách mong đợi vị thầy làm những gì họ thích. Đó không phải là việc của vị thầy. Một vị thầy chân chính phải hành xử theo đúng giáo pháp.
Thầy đến nhiều nước để hoằng pháp và mọi người ở những nước đó nói rằng họ mong thầy nói theo ngôn ngữ của nước họ, nhưng đó không phải là việc của vị thầy. Nhiệm vụ của vị thầy không phải là nói theo ngôn ngữ của tất cả các nước mà là phải giảng dạy và thực hành giáo pháp theo đúng lời Đức Phật dạy.
Ngày thứ 8 trong sách Giải Thoát Trong Lòng Tay có đề cập đến mối liên hệ giữa vị đạo sư và đệ tử. Theo đó, người đệ tử phải có tín tâm đối với đạo sư. Vị đạo sư phải có lòng từ bi đối với đệ tử của mình. Hai điều này phải đi song hành với nhau. Để xây dựng được tín tâm với đạo sư, điều quan trọng là ta phải hiểu được vị thầy của mình. Chúng ta chỉ có thể đặt niềm tin hoàn toàn vào ai đó, một khi ta thực sự hiểu rõ về người đó. Nếu không hiểu về người đó thì niềm tin sẽ không bền lâu.
Chúng ta có từng nghe câu nói: “Ta không nên tin tưởng vào tiền bạc”? Ta không nên tin tưởng vào tiền nhưng ta nên giao tiền cho người mà ta tin tưởng. Cho nên, niềm tin đối với một vị đạo sư phải dựa trên việc ta có hiểu vị thầy đó hay không. Nếu không hiểu rõ vị thầy mà mình đặt niềm tin, niềm tin đó sẽ không lâu bền.
Để hiểu được một người, ta phải lắng nghe họ. Khi lắng nghe nhiều hơn, ta sẽ càng hiểu hơn về người đó. Để hiểu được một người, điều quan trọng là phải lắng nghe. Nhưng hiện tại ta không lắng nghe, mà nói rất nhiều. Chúng ta có 2 lỗ tai và một cái miệng. Điều đó có ý nghĩa là chúng ta cần lắng nghe nhiều hơn và nói ít hơn.
Hãy nhìn vào điện thoại của mình để xem mỗi khi ta nói chuyện với ai đó, ta lắng nghe nhiều hơn hay nói nhiều hơn. Hầu hết mọi người đều nói nhiều. Đó là lý do họ không hiểu được người khác. Cho nên, chúng ta cần phải học lắng nghe nhiều hơn. Đặc biệt trong các mối quan hệ gia đình, việc lắng nghe là vô cùng quan trọng. Thực tế là giao tiếp giữa các thành viên trong gia đình đang rất kém vì ai cũng muốn nói, mà không ai muốn lắng nghe.
Thầy kể một câu chuyện cách đây khá lâu khi ở Đài Loan. Lúc đó Thầy ở một nhà hàng chật kín khách. Thầy mới hỏi “Tại sao hôm nay nhà hàng lại đông khách như vậy?”. Người ta trả lời là vì hôm nay là ngày lễ tình nhân Valentine. Lướt nhìn các cặp đôi trong nhà hàng, Thầy nhận thấy chỉ có một cặp đôi đang ngồi nói chuyện với nhau, các cặp đôi còn lại không nói chuyện mà cứ mãi nhìn điện thoại. Thầy mới nói với các học trò đi cùng rằng: “Có lẽ cặp đôi đang nói chuyện chỉ mới quen nhau, chứ nếu quen được 1 năm, họ cũng sẽ giống các cặp đôi kia là cứ mãi nhìn điện thoại thôi”.
Hầu hết chúng ta lúc nào cũng dành thời gian cho điện thoại, cho AI (trí tuệ nhân tạo), tivi, phim ảnh… Chúng ta không dành thời gian nói chuyện với người khác thì làm sao có thể hiểu được con người. Chúng ta chỉ có hiểu điện thoại, hiểu ChatGPT, chứ không hiểu được mọi người. Đó chính là vấn đề. Chắc có lẽ sớm thôi AI sẽ giảng pháp, còn Thầy sẽ bị mất việc (Rinpoche cười).
Do đó, đệ tử cần phải hiểu rõ về vị thầy và vị thầy phải luôn có lòng từ bi đối với đệ tử. Không chỉ vậy, trong mọi mối quan hệ, luôn cần có sự thấu hiểu lẫn nhau, sự tin tưởng và lòng từ bi. Những điều này vô cùng quan trọng trong tất cả mọi mối quan hệ. Lòng từ bi có nghĩa là ta mong muốn tất cả mọi người thoát khỏi mọi khổ đau.
Ngày thứ 8 nói rằng đệ tử phải tín tâm hoàn toàn vào đạo sư. Còn vị đạo sư phải luôn có lòng từ bi đối với đệ tử. Hai điều này phải đi song hành với nhau. Có như vậy, mối quan hệ thầy trò mới vững bền.
Cách nương tựa bậc thầy là trong tâm, ta xem vị thầy là đại diện cho chư Phật, lắng nghe giáo pháp của Đức Phật thông qua đạo sư của mình. Nhưng song song đó, ta phải luôn phân tích vị thầy, xem vị thầy có thực hành đúng theo giáo pháp hay không. Nếu nhận thấy vị thầy không thực hành theo đúng giáo pháp, ta không phải xem vị thầy đó đại diện cho chư Phật, vì vị thầy đó không có được những phẩm chất của một người đại diện cho chư Phật.
Có 2 điều quan trọng ta cần phải hiểu. Khi nhìn nhận một vị thầy là người đại diện cho chư Phật, ta phải thiền về điều đó như thế nào? Thứ nhất, khi đạo sư hướng dẫn ta làm bất cứ điều gì, ta phải cố gắng áp dụng thực hành. Thứ hai, trong ý nghĩ, ta luôn xem vị thầy như Phật. Việc xem vị thầy như Phật sẽ giúp ta dễ dàng đi theo những chỉ dẫn của bậc thầy. Điều ta cần làm là ít nhất hãy thử thực hành những gì đạo sư hướng dẫn.
Trong tuần này, chúng ta hãy suy nghĩ một điều. Hãy nghĩ rằng năm nay đừng đi Phú Quốc. Ít nhất hãy nghĩ về điều đó. Đó là điều ta cần thực hành trong tuần này. Nếu ta nghĩ không đi Phú Quốc thì sẽ dành được tiền để tham gia chuyến hành hương (Rinpoche cười).
Chúng ta hãy nghĩ về giáo pháp ở khía cạnh ứng dụng. Khi áp dụng giáo pháp, ta phải biết phương pháp thực hành. Bởi vì vấn đề của mọi người là cứ thực hành theo cách riêng, chứ không phải thực hành theo lời dạy của chư Phật. Họ thực hành giáo pháp theo ý thích của mình. Điểm thứ hai là khi thực hành pháp, chúng ta cần phải cố gắng đưa vào áp dụng nhiều lần và quan sát xem việc thực hành đó có đem lại lợi lạc gì cho bản thân hay không. Hơn nữa, đối với những pháp hành mà Thầy hướng dẫn, chúng ta không cần phải thực hành tuần tự mà có thể chọn áp dụng thực hành bất cứ pháp tu nào. Điều quan trọng là chúng ta phải áp dụng thực hành một cách chính xác theo những gì Thầy hướng dẫn.
Chúng ta có hiểu ý Thầy không? Nếu hiểu thì chúng ta thực sự rất thông minh. Chúng ta phải ghi nhớ để đưa vào thực hành. Giáo pháp là một cách để chúng ta rèn luyện. Nếu thực hành đúng đắn thì mới có được kết quả đúng. Nếu không thực hành đúng thì sẽ không thể nào có được kết quả đúng. Cho nên, muốn có kết quả đúng, ta phải thực hành đúng.
Thầy muốn chia sẻ một điều là bộ Giải Thoát Trong Lòng Tay khá dày, nên trong tháng 8 Thầy sẽ rút tỉa những điểm tinh túy và loại bỏ những điểm không cần thiết để làm một phiên bản tinh gọn hơn nhằm dễ hơn cho chúng ta học tập. Bởi vì bộ sách khá dày, đôi khi có những điểm không cần thiết và chúng ta cũng không có đủ thời gian để đọc hết. Vì vậy, Thầy dự tính sẽ làm lại một phiên bản tinh gọn hơn của bộ sách Giải Thoát Trong Lòng Tay.
Thầy đã giảng dạy cho học viên ở nhiều quốc gia khác nhau và thấy rằng hầu hết các học viên đều có nhu cầu học tinh gọn hơn. Hơn nữa, cũng không phải tất cả học viên đều là Phật tử, nên Thầy muốn làm một phiên bản tinh gọn hơn cho các học viên dễ dàng học tập.
Bây giờ tất cả mọi thứ đều cần phải thật nhanh. Ngay cả chúng ta đều muốn đạt quả vị giác ngộ một cách nhanh chóng. Không ai có thời gian vì bận rộn lên mạng (Rinpoche cười). Thầy không bao giờ xem phim cả nên Thầy thấy bản thân có rất nhiều thời gian. Trong khi đó, mọi người thường hay xem phim, xem kịch… nên lãng phí rất nhiều thời gian. Hãy cố gắng quản lý thời gian của mình, vì chúng ta đang lãng phí quá nhiều thời gian vào những điều không cần thiết.
Chúng ta còn nhớ Thầy từng dặn chúng ta chỉ nên làm 3 điều trong cuộc sống. Việc xem phim có làm cho số dư tài khoản ngân hàng chúng ta tăng lên không? Thực ra, xem phim là việc làm vô bổ.
Chúng ta hãy xem sách Giải Thoát Trong Lòng Tay, ngày thứ 8. Ở đây có 2 điểm quan trọng. Thứ nhất là phải có tín tâm với đạo sư. Thứ hai là ghi nhớ sự tử tế của vị thầy và phát triển lòng tôn kính đối với đạo sư. Cách tốt nhất để tỏ lòng tôn kính với đạo sư là hãy thực hành theo hướng dẫn của vị thầy.
Thầy đặt câu hỏi: Nếu vị thầy hướng dẫn chúng ta cách nấu một món ăn, chúng ta có thực hành theo không? Chắc chắn là không. Nhiệm vụ của vị thầy là giảng dạy giáo pháp, chứ không phải là dạy nấu ăn. Nếu vị thầy hướng dẫn chúng ta cách nấu ăn mà chúng ta không làm theo thì đó không phải là sự bất kính. Còn nếu Thầy dạy giáo pháp cho chúng ta mà chúng ta không thực hành thì đó là sự bất kính đối với bậc thầy. Hãy nhớ rằng việc tôn kính đạo sư không phải chỉ là kính lễ trước vị đạo sư mà là thực hành theo những gì đạo sư hướng dẫn. Đó là cách tốt nhất để tỏ lòng tôn kính đối với vị thầy.
Trong tuần này, bài tập về nhà là đọc kỹ và chậm rãi ngày thứ 8 trong sách Giải Thoát Trong Lòng Tay và suy ngẫm xem ý nghĩa nội dung của trang sách. Đôi khi ta cảm thấy nội dung trong sách rất khó hiểu. Nếu cảm thấy khó hiểu, ta hãy cố gắng đọc đi đọc lại vài lần và suy ngẫm. Thầy không nói rằng khi đọc đi đọc lại 2-3 lần, chúng ta sẽ hiểu được ý nghĩa của nó. Mục đích của việc đọc đi đọc lại nhiều lần là giúp tâm thức trở nên mạnh mẽ hơn. Hiện tại, tâm của chúng ta thấy việc gì khó là từ chối, mà chỉ tìm kiếm những thứ dễ dàng, thoải mái. Bây giờ tâm thức của chúng ta rất yếu mềm là bởi vì ta luôn mong muốn tìm những thứ thoải mái, dễ chịu. Sự thoải mái, dễ chịu giống như những chất tạo ngọt, khiến tâm càng ngày càng trở nên yếu mềm.
Khi ta thích đường, có một vấn đề như thế này: Ví dụ, ngày hôm nay uống trà, ta bỏ thêm một muỗng đường cho ngọt. Qua hôm sau, ta cũng uống trà với một muỗng đường nhưng lại thấy chưa đủ độ ngọt mà muốn thêm đường nữa.
Tâm thức của chúng ta luôn mong muốn những điều dễ chịu, thoải mái. Cho nên, nếu đọc sách mà vẫn chưa hiểu thì hãy đọc đi đọc lại vài lần. Điều đó sẽ giúp rèn luyện tâm dần dần biết chấp nhận những điều khó khăn. Đó là một cách rèn luyện tâm ngày càng trở nên mạnh mẽ hơn.
Hôm nay Thầy dừng lớp ở đây. Chúng ta đều biết Thầy luôn kết thúc lớp học đúng giờ. Nếu Thầy không kết thúc lớp học đúng giờ thì đó là AI có hình dáng giống Thầy, chứ không phải là Thầy.
