Lamrim 2025
TUẦN 50 – NGÀY 25/07/2026
CHỦ ĐỀ: XÁC ĐỊNH BẢN CHẤT CON ĐƯỜNG ĐƯA ĐẾN GIẢI THOÁT
(Tôn sư Khangser Rinpoche hướng dẫn)
Buổi học hôm trước Thầy đã hướng dẫn xong 12 chi phần nhân duyên. Sau 12 chi phần nhân duyên, chúng ta sẽ học phần “Xác định bản chất con đường đưa đến giải thoát” (trang 98, quyển 2, sách Giải Thoát Trong Lòng Tay).
Ở đây ta cần phải hiểu được như thế nào là giải thoát, con đường nào có thể đưa ta đến giải thoát. Con đường đưa đến giải thoát có 3 điểm chính yếu được đúc kết như sau: Thứ nhất là kỷ luật (Giới), thứ 2 là thiền định (Định), thứ 3 là trí tuệ (Tuệ).
Phần này chủ yếu hướng dẫn ta thực hành giới hạnh, là một phần vô cùng quan trọng. Giới là nguyên tắc của mình, nghĩa là ta phải thực hành các nguyên tắc như thế nào để hướng đến giải thoát. Đối với cư sĩ, những nguyên tắc mà ta cần thực hành là 5 điều giới. Đây là 5 điều quan trọng cần phải thực hành. Vì sao nó quan trọng? Ở đây ta cần phải hiểu một điều như thế này: Đối với tất cả các pháp hành của mình, dù ta có thực hành như thế nào đi chăng nữa, nền tảng căn bản vẫn là phải giữ vững nguyên tắc. Thực hành giới hạnh mới là thực hành căn bản nhất. Nhưng đây là điều khó nhất để thực hành. Tuy là điều quan trọng nhất, lại là điều khó nhất nhưng thông thường, mọi người không quan tâm nhiều đến việc thực hành giới, vì người ta chỉ thực hành những gì họ thấy dễ nhất, còn thực hành giới thì rất khó nên không ai thích thực hành giới.
Ba điều quan trọng đưa ta đến giải thoát là Giới - Định - Tuệ. Ở đây đặt nặng nền tảng là thực hành giới trước, nên giới là phần thực hành quan trọng và được đề cập nhiều nhất. Vì sao thực hành giới là khó nhất? Thực ra, thực hành giới, tức giữ vững nguyên tắc, kỷ luật, không phải là điều khó khăn. Nó trở nên khó khăn là bởi vì tâm mình quá yếu nên ta cảm thấy không thực hành được.
Hôm nay chúng ta hãy cùng Thầy theo dõi sách Giải Thoát Trong Lòng Tay về phần thực hành giới. Bên cạnh đó, trong tuần này chúng ta cần phải thực hành thêm về giới.
Thực hành giới có nghĩa là thực hành giữ vững đúng nguyên tắc của mình. Cho nên, tuần này, hãy đặt ra tối đa 3 nguyên tắc để tự thực hành cho bản thân. Giả sử chúng ta ăn ngọt rất nhiều. Ta hãy tự đặt nguyên tắc cho bản thân là sẽ không ăn ngọt trong một tuần. Nếu ta thường xuyên uống bia thì hãy đặt ra nguyên tắc là trong tuần này chỉ uống một chai bia thôi.
Việc có giữ được nguyên tắc phụ thuộc vào tâm mình có mạnh mẽ hay không. Nếu tâm yếu, việc giữ vững nguyên tắc sẽ rất khó. Còn nếu tâm thực sự mạnh mẽ, việc này rất dễ. Cho nên, ta phải rèn luyện tâm để trở nên mạnh mẽ. Nếu ta giữ vững được nguyên tắc thì chứng tỏ tâm rất mạnh mẽ.
Hiện tại, chúng ta hay sống theo thói quen. Khi chúng ta làm một hành động lặp đi lặp lại thì nó sẽ trở thành thói quen. Cho đến bây giờ ta có thói quen chỉ làm những gì mình thích. Thực hành giới thì không như vậy. Giữ đúng nguyên tắc có nghĩa là ta cần phải làm những gì ta phải làm, chứ không phải làm những gì mình thích.
Lần trước Thầy lên lớp giảng bài cho chúng ta, khi đó Thầy đang ở Ấn Độ. Hôm nay Thầy đang ở Đài Loan. Mỗi tuần Thầy lại thay đổi điểm đến. Di chuyển từ nước này sang nước khác không phải là vấn đề đối với Thầy. Vấn đề ở đây là thay đổi múi giờ nhưng Thầy vẫn cố gắng đảm bảo lên lớp đúng giờ. Dù có di chuyển nhiều và thay đổi múi giờ nhưng Thầy vẫn cố gắng giữ lịch học của tất cả các lớp ở tất cả mọi quốc gia. Cho nên, các học viên hãy cố gắng đi học đều đặn và đầy đủ. Sau một năm học và áp dụng những gì Thầy hướng dẫn, nếu ta thấy những điều đó không giúp cho cuộc sống của mình trở nên tốt đẹp hơn thì lúc đó ta có thể ngưng theo học.
Thầy nói rằng Thầy di chuyển khá nhiều nơi, ở mỗi nước, Thầy đều cố gắng lên lớp đầy đủ. Do múi giờ thay đổi nên có hôm Thầy phải thức dậy rất sớm để lên lớp, có hôm Thầy phải giảng dạy cho học viên vào lúc rất khuya. Cho nên, chúng ta hãy cố gắng đi học đầy đủ.
Nói về giới hạnh, nhiều học viên trong số chúng ta đã từng quy y Tam Bảo với Thầy và Thầy đã ban cho pháp danh bắt đầu bằng chữ Tsultim. Đó là tên của Ngài Khangser Rinpoche đời đầu tiên. Tsultim có nghĩa là “Giới Hạnh”. Đây là một điều rất quan trọng.
Chúng ta cần giữ các giới luật của mình, như 5 điều luật của giới cư sĩ gồm không sát sanh, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không sử dụng chất kích thích (không uống rượu). Việc giữ vững giới luật sẽ làm tâm ta trở nên mạnh mẽ. Một người thích gì làm đó, cứ làm theo thói quen của mình, không biết kiểm soát thì tâm của người đó không hề mạnh mẽ. Cho nên, ta hãy tập giữ giới bằng cách tự đặt cho mình những nguyên tắc trong tuần này, tối thiểu một nguyên tắc và tối đa 3 nguyên tắc.
Thầy có những nguyên tắc của riêng thầy. Nguyên tắc của Thầy rất đơn giản là phải ngủ đủ 8 tiếng mỗi ngày. Hôm trước, khi Thầy ở Hàn Quốc, có một số người hỏi Thầy: “Lịch di chuyển của Thầy dày đặc, công việc vô cùng bận rộn nhưng Thầy vẫn tràn đầy năng lượng và khỏe mạnh. Thầy có bí quyết gì không?”. Thầy nói rằng bí quyết của Thầy là mỗi ngày phải ngủ đủ 8 tiếng. Đối với Thầy, ngủ đủ 8 tiếng rất quan trọng. Nếu ngủ lúc 11 giờ tối thì 7 giờ sáng Thầy sẽ thức dậy, nếu ngủ lúc 12 giờ khuya thì 8 giờ dậy, nếu ngủ lúc 10 giờ tối thì 6 giờ sáng dậy. Thầy luôn cố gắng ngủ đủ 8 tiếng. Cho nên, ta hãy tự đặt ra ít nhất một nguyên tắc cho mình và cố gắng giữ vững nguyên tắc đó. Đừng đặt nguyên tắc là mỗi ngày ngủ đủ 9 tiếng, chỉ có người ngu mới ngủ 9 tiếng như vậy (Rinpoche cười).
Chúng ta hãy tập thói quen giữ vững kỷ luật bằng cách đặt ra nguyên tắc cho mình. Ví dụ, nếu ta thích ăn ngọt nhiều, hãy thử đặt ra nguyên tắc là trong tuần này sẽ không ăn ngọt. Đó là các nguyên tắc riêng của bản thân. Kế đến, ta tập tuân thủ các nguyên tắc, giới luật trong nhà Phật.
Các giới luật của đạo Phật là những nguyên tắc cần phải giữ vững khi thực hành Phật pháp, gồm 5 nguyên tắc là không sát sanh, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu. Trong tuần này, chúng ta tự chọn cho mình tối thiểu 3 trong số 5 nguyên tắc này để tuân thủ. Ví dụ, ta chọn thực hành không nói dối trong tuần này. Lỡ ta phạm phải nói dối một lần thì hãy viết giấy là đã nói dối một lần, nếu nói dối lần thứ 2 thì viết xuống giấy là đã nói dối lần thứ 2. Nếu ta chọn thực hành không sát sanh thì có lỡ giết một con côn trùng, hãy viết xuống là đã giết một con côn trùng. Nếu lỡ giết một con kiến thì viết xuống giấy là đã giết một con kiến. Thầy chắc chắn rằng không ai trong chúng ta sẽ phát động cơ đi trộm cắp. Kế nữa là không uống rượu. Trong tuần này, ta hãy cố gắng giữ vững các nguyên tắc đã chọn.
Điều quan trọng nhất là khi phạm phải các nguyên tắc mà đang cố giữ vững thì hãy viết xuống giấy. Nếu lỡ nói dối một lần thì hãy viết xuống giấy là đã nói dối một lần, nói dối 2 lần thì viết xuống giấy 2 lần. Nếu lỡ giết một con côn trùng thì viết xuống giấy là đã giết một con côn trùng. Nếu một uống một ly rượu thì viết xuống giấy là đã uống một ly rượu…
Việc viết xuống các lỗi lầm đã phạm là để chúng ta thấy rằng bản thân mình không hề hoàn hảo. Cho đến bây giờ, tất cả những người đã từng kết hôn ít nhất có một lần trong đời nghĩ rằng mình đã kết hôn nhầm người. Tại sao như vậy? Bởi vì ta luôn kỳ vọng người bạn đời của mình là hoàn hảo. Bởi vì ta tin rằng mình hoàn hảo, không lỗi lầm nên ta kỳ vọng người kia cũng hoàn hảo, không lỗi lầm.
Ta kỳ vọng một mẫu người hoàn hảo như vậy, nhưng thực tế, trên thế giới này không có ai hoàn hảo theo như ý mình. Tại sao ta lại kỳ vọng người khác hoàn hảo? Đó là do ta tin rằng bản thân là hoàn hảo, cho dù trên thực tế, ta không hoàn hảo. Hãy nhìn lại bao nhiêu lần ta đã nói dối, bao nhiêu con côn trùng ta đã giết hại… để thấy rằng ta không hề hoàn hảo. Khi nhận ra bản thân không hề hoàn hảo, ta sẽ không còn kỳ vọng người khác phải hoàn hảo.
Có một dịp Thầy đến tu viện ở miền Nam Ấn Độ. Lúc đó Thầy có nói chuyện với các tu sĩ trẻ trong tu viện và khuyến khích các thầy ấy phải cố gắng học hành. Thầy nói với họ rằng: “Khi tôi còn trẻ như các vị, tôi đã hoàn tất các kỳ thi và đạt các thành tích này, thành tích kia…” Khi đó, một tu sĩ trẻ đã nói rằng: “Thưa Rinpoche, bây giờ thời đại đã thay đổi, thời của Rinpoche đã qua rồi”. (Rinpoche cười).
Nếu ta nghĩ rằng bản thân vốn đã hoàn hảo thì ta cũng kỳ vọng người khác phải hoàn hảo, không có lỗi lầm. Sau một tuần thực hành, ta nhìn lại các ghi chép lỗi lầm của bản thân và thấy được rằng mình đã phạm phải các lỗi lầm như có bao nhiêu lần nói dối, uống rượu, giết côn trùng v.v… Khi đó, ta sẽ nhận ra bản thân mình vốn không hoàn hảo. Đây là bài tập về nhà trong tuần này.
Chúng ta hãy chọn ra từ 1 đến 3 nguyên tắc của cá nhân. Đối với các giới luật trong đạo Phật, ta hãy chọn 3 trong 5 điều giới để tuân thủ. Nếu chúng ta tạo được thói quen tuân thủ các nguyên tắc giới hạnh này thì dần dần tâm sẽ trở nên vững vàng và mạnh mẽ hơn.
Chúng ta có nhớ rằng Thầy từng nói trong cuộc đời, chúng ta chỉ nên tập trung làm 3 điều? Thứ nhất là tập trung làm những điều giúp cơ thể khỏe mạnh hơn. Thứ 2 là tập trung làm những điều giúp tâm trở nên vững vàng và an lạc hơn. Thứ 3 là tập trung làm những điều giúp số dư tài khoản ngân hàng của chúng ta ngày càng nhiều hơn. Chúng ta không nên làm những điều khác ngoài 3 điều này.
Nếu lúc nào cũng giữ vững các nguyên tắc của bản thân thì tâm sẽ ngày càng trở nên vững vàng và mạnh mẽ. Thực tế, tâm có rất nhiều ham muốn, cám dỗ. Nếu không biết cách kiểm soát tâm bằng các nguyên tắc của bản thân thì tâm sẽ cứ mãi chạy theo những cám dỗ đó, khiến ta mất phương hướng. Cho nên, những nguyên tắc thực ra là giúp ta giữ vững phương hướng của mình. Hãy thử nghĩ xem nếu các dòng xe lưu thông trên đường không tuân theo luật lệ giao thông nào cả, cứ chạy xe theo ý mình thì chắc chắn tai nạn sẽ xảy ra.
Hôm nay Thầy có 2 điều muốn thông báo cho chúng ta. Vào tháng 12 năm nay Dipkar sẽ có chuyến hành hương đến các thánh tích ở Ấn Độ. Chương trình sẽ bắt đầu vào khoảng ngày 13/12 năm nay và kéo dài 6 ngày. Chúng ta sẽ hành hương đến các thánh tích ghi lại dấu ấn của Đức Phật như nơi Đức Phật thành đạo, nơi Đức Phật lần đầu tiên giảng pháp, nơi Đức Phật nhập Niết bàn. Chính Thầy sẽ hướng dẫn đoàn đến thăm các điểm thánh tích này. Các học viên có thể dẫn theo người thân và bạn bè. Tất cả các học viên Dipkar ở khắp các nước sẽ tham gia vào chuyến hành hương lần này.
Điều quan trọng chúng ta cần phải làm gì? Nếu chúng ta muốn tham gia chuyến hành hương thì cần phải tiết kiệm tiền từ bây giờ. Dipkar có chương trình thức ăn miễn phí, Phật pháp miễn phí, giác ngộ miễn phí nhưng muốn đi hành hương, chúng ta phải trả tiền. Dipkar không có chương trình hành hương miễn phí (Rinpoche cười). Năm nay chúng ta đừng đi chơi đảo Phú Quốc mà hãy để dành tiền tham gia chuyến hành hương ở Ấn Độ.
Thầy nghĩ đến chuyện tổ chức chuyến hành hương này chủ yếu là bởi vì ở trên lớp, Thầy chỉ có hướng dẫn một chiều cho học viên, ít có cơ hội tiếp xúc với các học trò nên thỉnh thoảng có những chuyến đi hành hương để có thể tiếp xúc trực tiếp với học trò. Hơn nữa, trong chuyến đi, các học viên sẽ có cơ hội giao lưu, tiếp xúc, chia sẻ những trải nghiệm thực hành pháp. Đặc biệt, trong chuyến đi này, Thầy sẽ là người trực tiếp hướng dẫn đoàn. Đối với những học viên ở Mỹ, sẽ có Dipkar Mỹ tổ chức. Còn ở Việt Nam, học viên sẽ nhận được thông báo chính thức từ Ban tổ chức Dipkar Việt Nam. Chuyến đi sẽ kéo dài 6 ngày.
Bài học quan trọng trong ngày hôm nay là bài học về thực hành giới luật, làm sao giữ vững được nguyên tắc của mình. Chúng ta hãy cố gắng thực hành như Thầy hướng dẫn. Trong tuần này, chúng ta hãy đặt ra các nguyên tắc cho bản thân và bên cạnh đó, hãy cố gắng giữ vững các nguyên tắc thực hành pháp.
Trong vài phút cuối, Thầy sẽ có một phần cầu nguyện nhỏ. Chúng ta đều biết Dipkar có một đường dây nóng. Thầy vừa nhận thông tin có một người bị tai nạn chấn thương não và thỉnh Thầy cầu nguyện cho người đó vượt qua tình trạng hiểm nghèo. Bây giờ Thầy sẽ cầu nguyện và cả lớp cùng hướng tâm cầu nguyện cho họ vượt qua tình trạng hiểm nghèo này. Chúng ta đều biết Dipkar có đường dây nóng đúng không? Chúng ta có thể gọi đường dây nóng trong bất kỳ tình huống khẩn cấp nào như khi có người thân qua đời, bị bệnh v.v… Chúng ta có thể gửi tên lên và Thầy sẽ cầu nguyện cho người đó. Bây giờ Thầy sẽ đọc bài kinh cầu nguyện.
(Rinpoche tụng kinh cầu nguyện)
Tiếp theo, Thầy sẽ cầu nguyện với Ngài Hộ Pháp Cát Tường Thiên Nữ. Chiều nay ở Đài Loan, Thầy có truyền quán đảnh Ngài Hộ Pháp Cát Tường Thiên Nữ và thực hành mọi nghi lễ liên quan đến quán đảnh nên vẫn có sự gia trì của Ngài. Thầy sẽ tiếp tục đọc kinh cầu nguyện với Ngài Hộ Pháp Cát Tường Thiên Nữ.
(Rinpoche đọc bài kinh cầu nguyện với Ngài Hộ Pháp Cát Tường Thiên Nữ)
Thầy vừa đọc xong bài cầu nguyện với Ngài Hộ Pháp Cát Tường Thiên Nữ. Trong tuần này, chúng ta hãy thực hành bài tập như Thầy đã hướng dẫn.
