Lamrim 2024
TUẦN 74 – NGÀY 19/04/2026
CHỦ ĐỀ: BẢY ĐIỂM LUYỆN TÂM
(Geshe Lharampa Gedun Zopa hướng dẫn)
Bảy điểm luyện tâm là chánh văn tinh túy hướng dẫn phương pháp rèn luyện tâm đem lại nhiều lợi lạc.
Pháp luyện tâm theo lời Phật dạy
Theo truyền thừa từ Ngài Serling
Ngài Atisha mang vào Tây Tạng
Gheshe Chekawa biên soạn thành văn
Choekyi Gyaltsen tóm lược thành bảy điểm
Được ghi chép theo lời dạy của Thogme Rinpoche
Chánh văn Bảy Điểm Luyện Tâm gồm có bảy điểm:
1/ Pháp hành Sơ Khởi
2/ Pháp hành chính yếu: Luyện tâm bồ đề
3/ Chuyển nghịch cảnh thành đường giác ngộ
4/ Một pháp thực hành suốt đời
5/ Chuẩn mực tâm đã luyện
6/ Lời nguyện luyện tâm
7/ Lời khuyên luyện tâm
Việc thực hành pháp có nhiều lợi lạc như thế nào? Trước tiên, khi nghe thuyết pháp, ta cần phải tập trung nghe lời giảng, phân tích để có thể hiểu được lời giảng, đồng thời kết hợp với việc áp dụng vào cuộc sống thì mới có lợi lạc. Nếu chỉ biết nghe thuyết pháp mà không biết phân tích, tư duy, áp dụng thực hành thì sẽ không mang lại lợi lạc cho tâm thức của chúng ta.
Điều quan trọng khi thực hành pháp là cần phải phân tích, vì không biết phân tích để hiểu nội dung thì sẽ không biết cách thực hành đúng đắn. Ta cần chọn lọc, không nên xem nhiều sách không có ý nghĩa. Khi đọc sách, ta cần tư duy phân tích và ghi chú, tô đậm trong sách đã viết như thế nào, sẽ giúp ta hiểu rõ nội dung.
“Luyện tâm” nghĩa là tâm tư duy, suy nghĩ lặp đi lặp lại nhiều lần và thực hành lặp đi lặp lại nhiều lần. Khi ta thực hành pháp luyện tâm trong thời gian ngắn, một lần, hai lần thì tâm sẽ chưa thay đổi, mà cần phải lặp lại nhiều lần thì mới có sự thay đổi. Ví dụ, bất kỳ ai cũng mong muốn xa lìa khổ đau, khó khăn, chướng ngại, mong cầu có thân khỏe mạnh, tâm an lạc hạnh phúc. Khi tâm ta đang có khổ đau, nhiều vấn đề thử thách, trở ngại thì nên làm cách nào để loại bỏ chúng? Khi chúng ta đi ăn nhiều món ngon, đó chỉ là niềm vui tạm thời mà còn đầy bụng, nó không giúp loại bỏ các vấn đề. Hay đi mua quần áo thời trang hàng hiệu, mua ngôi nhà đẹp, có nhiều bạn bè nói chuyện tâm sự cùng nhau, đi dạo phố thì nó chỉ là niềm vui tạm thời, chứ không thể nào loại bỏ hết đau buồn, vấn đề trở ngại của ta được.
Chúng ta chắc chắn có phương pháp loại bỏ tất cả khổ đau, vấn đề trở ngại. Phương pháp nào có thể loại bỏ được khổ đau, vấn đề đang gặp phải? Không phải từ yếu tố bên ngoài, mà chính tâm ta phải suy nghĩ giải quyết đau khổ, vấn đề của mình. Bởi vì những cảm giác đau khổ, vấn đề bất an đều xuất phát từ “tâm” và cũng chính “tâm” loại bỏ những vấn đề đau khổ.
7.1 Tất cả pháp hành, làm bằng một
Tất cả việc làm của ta như ăn uống, nói chuyện, công việc… thì ta đều nghĩ đến lợi lạc cho chúng sinh. Ví dụ, người đi làm ở văn phòng, kinh doanh, bệnh viện… có mục đích đi làm giống nhau là kiếm tiền để tích lũy tiền, tài sản. Người kinh doanh bán hàng chỉ lo tập trung bán hàng cho khách, đưa hàng và thu chi tiền, chứ họ không quan tâm đến người mua hàng là ai. Bây giờ, chúng ta đã học lời khuyên luyện tâm “Tất cả pháp hành, làm bằng một”. Nếu ta là người kinh doanh bán hàng thì hãy kết hợp áp dụng luyện tâm vào công việc như có thái độ lịch sự, vui vẻ, tươi cười, khi bán món hàng đến khách hàng. Hãy giảm bớt thái độ khó chịu, bực bội và phát khởi tâm từ bi cầu nguyện cho họ hạnh phúc, lợi lạc, hoặc thông qua món hàng này, khách hàng sẽ nhận được niềm hạnh phúc, lợi lạc. Khi thực hành như vậy, chắc chắn 100% cả người bán và người mua đều cảm thấy vui vẻ.
Vì thế, khi làm bất kỳ công việc nào cũng cần có động cơ thiện lành, hãy mong nguyện tất cả chúng sinh đều có hạnh phúc, lợi lạc.
7.2 Dẹp các xấu xa, làm bằng một
Đôi khi, chúng ta làm công việc thiện lành như giúp đỡ, trò chuyện cùng người yếu thế, có lúc bị người khác nói xấu cho rằng hành động giúp đỡ đó là giả tạo, đánh bóng danh lợi cho mình, chứ không thật sự muốn giúp người, thậm chí họ nói lời nhục mạ, hãm hại chơi xấu mình. Lúc ấy, ta cũng bị phiền não muốn phản ứng lại với họ như “Tại sao lại nói tôi như vậy?”, “Tại sao lại đối xử, đổ lỗi cho tôi như vậy?” và mình không thể phát khởi tâm từ bi được với họ. Chúng ta hãy tập dần bỏ qua những hành vi xấu của họ, cảm thông nhiều hơn, phát khởi tâm đại bi với họ.
Chúng ta nên luyện tâm nuôi dưỡng lòng từ bi với người khác. Ta có thể thực hành 1 ngày, 1 tuần… dần dần chính mình sẽ cảm thấy hạnh phúc và những người khác xung quanh mình cũng sẽ trở nên hạnh phúc, thân thiện, được lợi lạc nhiều hơn.
Ví dụ, trong nhóm 5 người, có 1 người trong nhóm phát khởi năng lượng tâm đại bi mãnh liệt thì chắc chắn rằng 4 người còn lại sẽ cảm nhận năng lượng tích cực lợi lạc trong giao tiếp. Tuy chỉ gặp nhau nhưng tâm họ cảm nhận năng lượng từ bi lợi lạc từ người ấy và thực hành theo.
Cho nên, khi làm bất kỳ công việc thiện lành nào, dù có bị nói xấu, hãm hại thì ta hãy tập giảm phản ứng chơi xấu lại họ, hãy phát khởi tâm đại bi với người hãm hại mình nhiều hơn, mong nguyện họ xa lìa hết khổ đau và có được hạnh phúc, an lạc.
Việc thực hành luyện tâm kết hợp với thực hành phát khởi tâm bi sẽ mang lại nhiều lợi lạc cho mình và người khác trong cuộc sống này và cũng chính là nhân đạt quả vị Phật ở tương lai.
Ngày nay, chúng ta đọc nhiều kinh văn, sách vở, đi nghe giảng pháp từ nhiều nơi. Trước đây ở Tây Tạng, có nhiều thầy giáo thọ lỗi lạc giảng dạy cho học trò. Họ không giảng dạy nhiều, chỉ dạy rất ít chữ trong lời giảng, rồi bảo học trò thiền về ý nghĩ của những câu từ đó và 10 ngày hoặc 15 ngày quay lại báo cáo lại với thầy đã thực hành chiêm nghiệm nội dung như thế nào. Sau 15 ngày, thầy giáo thọ sẽ kiểm tra học trò đã thực hành thiền, tư duy câu từ như thế nào, đã chuyển hóa tâm ra sao. Nếu học trò nào chưa đạt thì thầy nói học trò về thực hành lại bài học, còn học trò nào đạt thì thầy sẽ giảng tiếp nội dung bài học kế tiếp.
Việt Nam có rất nhiều thầy thuyết pháp và cũng có nhiều thầy nước ngoài đến giảng pháp. Điều quan trọng là chúng ta cần lắng nghe rồi tư duy phân tích, chiêm nghiệm chi tiết nội dung trong kinh sách, tóm lược tinh túy nội dung bài giảng của các thầy thuyết pháp như thế nào rồi đưa vào thực hành trong cuộc sống. Trong lúc nghe thuyết pháp, nếu có nhiều nghi vấn, thì hãy đặt câu hỏi lên vị thầy đó, sẽ giúp mình thông hiểu những nội dung nào chưa rõ và sẽ phát khởi niềm tin với giáo pháp và đạo sư hơn. Cho nên, khi thầy hướng dẫn nội dung bài học, nếu chúng ta chưa rõ chi tiết nào, hãy đặt câu hỏi hoặc chuẩn bị câu hỏi trước đến lúc thầy lên lớp sẽ cùng trao đổi phân tích nội dung.
7.3 Ở đầu và cuối, làm hai việc
“Ở đầu” nghĩa là ta thức dậy buổi sáng phát khởi động cơ như thế nào, nên làm việc gì và không nên làm việc gì. Ví dụ, ta thức dậy buổi sáng liền nhớ thực hành phát khởi tâm bồ đề, mong muốn đạt quả vị Phật vì muốn giải thoát khỏi khổ đau, mang lại lợi lạc cho chúng sinh. Sau đó, ta nghĩ đến công việc thế gian, làm những việc thiện dù rất nhỏ mà có thể đem lại lợi lạc cho chúng sinh thì ta cũng sẽ làm trong ngày.
“Ở cuối” nghĩa là trước khi đi ngủ vào buổi tối, ta nhớ lại những việc tốt nào đã làm trong ngày thì hoan hỷ với những thiện lành đó. Vì khi làm việc thiện lành sẽ giúp tâm ta thoải mái, vui vẻ, hạnh phúc hơn và tâm ta trở nên thuần thục quen với việc làm thiện hằng ngày. Nếu ta chưa làm được việc tốt nào hay lỡ làm lỗi lầm nào, hãy tự nhắc bản thân rằng “Tôi sẽ làm việc tốt hơn vào ngày mai”.
Chúng ta có thể làm nhiều loại việc thiện khác nhau, chính mình sẽ cảm thấy vui, hạnh phúc trước tiên và việc giúp đỡ người khác có năng lượng thiện lành rất lớn. Ví dụ, khi bất cứ ai bị bệnh cảm thì phải uống thuốc cảm mới có tác dụng giúp hết bệnh. Cho nên, bất cứ độ tuổi nào dù nhỏ, trưởng thành, trung niên… đều có thể thực hành luyện tâm và cảm thấy bình an, hạnh phúc.
Hôm nay, Thầy giảng rất ít, chỉ 3 câu trong “Lời khuyên luyện tâm”. Chúng ta cần phải chú tâm ghi nhớ nội dung chính của 3 câu này để áp dụng thực hành trong cuộc sống. Nếu như chưa nhớ nội dung, hãy tham khảo thêm trong sách và suy nghĩ nhiều lần. Điều đó sẽ giúp ích cho chính mình.
Chúng ta hãy nghĩ rằng: “Trước đây tôi chưa được nghe lời khuyên luyện tâm, hôm nay đã nghe bài giảng thực hành luyện tâm, nên tôi áp dụng lời giảng vào thực hành”. Có như vậy, chúng ta mới cảm nhận được lợi lạc cho mình và phát khởi tâm từ bi đến người khác.
