Lamrim 2024
TUẦN 71 – NGÀY 29/03/2026
CHỦ ĐỀ: BẢY ĐIỂM LUYỆN TÂM (tiếp theo)
(Geshe Lharampa Gedun Zopa hướng dẫn)
Điểm thứ 4: Một pháp thực hành suốt đời
Ở đây chủ yếu nói về phương pháp thực hành luyện tâm, áp dụng năm lực vào cuộc sống như thế nào. Khi có sự chuẩn bị lên kế hoạch rõ ràng làm gì trong một ngày vào buổi sáng, trưa, chiều, tối thì ta sẽ cảm thấy thoải mái, dễ chịu, sẽ hoàn thành công việc tốt hơn và không có lãng phí thời gian vô ích trong ngày. Tương tự, khi biết áp dụng năm lực vào cuộc sống mỗi ngày, mỗi tháng, mỗi năm một cách có tổ chức, có kế hoạch rõ ràng thì sẽ giúp cuộc sống của mình trở nên có ý nghĩa.
Năm lực gồm:
Năng lực thứ nhất là năng lực quyết định
Nghĩa là năng lực của động cơ quyết tâm của mình. Chúng ta hãy đặt động cơ cho việc làm của mình ngày hôm nay, trong cuộc sống này như thực hành việc thiện lành, từ bỏ suy nghĩ phiền não, từ bỏ việc ác hạnh.
Ta không nên tạo nhiều ác nghiệp như giết, trộm cắp, tà dâm... Hãy đặt động cơ quyết tâm hoàn toàn từ bỏ việc ác hạnh, không bao giờ phạm phải ác hạnh một lần nào nữa.
Năng lực thứ hai là năng lực thói quen
Khi chúng ta làm một việc gì nhiều lần, lặp đi lặp lại thì sẽ trở thành thói quen. Một khi trở thành thói quen xấu và không ý thức được thói quen xấu đó thì rất khó bỏ. Chúng ta hãy nhắc nhở thực hành thiền quán những việc làm thiện lành mỗi ngày.
Ví dụ, ban đầu, ta không biết viết chữ nhưng nhờ thói quen rèn luyện tập viết chữ mỗi ngày nên ta đã biết viết. Ta có thói quen tạo việc thiện như tụng kệ quy y sẽ giúp ta thuộc lòng, đọc lưu loát dễ dàng hơn. Để có thể duy trì thiện hạnh, những hành động thiện, ý niệm thiện ở trên thân và trong tâm thì nhất định phải biến những hành động, những suy nghĩ đó thành thói quen.
Khi hiểu rõ ý nghĩa của năng lực quyết định, thói quen sẽ giúp ta dễ dàng áp dụng thực hành vào trong cuộc sống. Chúng ta thường không có nhiều thời gian, nên khi có thời gian thuận duyên nghe pháp trên lớp, hãy cố gắng hiểu rõ ý nghĩa, như vậy mới dễ dàng đưa vào áp dụng thực hành. Nếu thầy phân tích mà mình không hiểu thì hãy đặt câu hỏi đối với những điểm mà ta chưa hiểu rõ.
Năng lực thứ ba là năng lực hạt giống trắng
Chúng ta cần gieo trồng những hạt giống tích cực vào tâm thức của mình. Phát khởi tâm bồ đề là mong muốn đạt quả vị Phật để giúp tất cả chúng sanh thoát khổ và giải thoát. Trước tiên, ta hãy thiền quán phát khởi mạnh mẽ tâm bi đến tất cả mọi chúng sanh. Khi chưa biết giáo lý của Đức Phật, chúng ta rất khó phát khởi tâm bi mong muốn chúng sanh khác thoát khỏi đau khổ. Chúng ta thường phán xét dựa vào người đó có địa vị, ăn mặc đẹp, công việc tốt, tài sản của họ nên rất khó phát khởi tâm bi mong muốn cho những người đó không còn khổ đau. Cho nên, chúng ta hãy rèn luyện tâm không phân biệt để có thể gieo hạt giống thiện lành phát khởi tâm bi đến với tất cả mọi chúng sinh.
Chúng ta đi ra ngoài thấy những con vật hay người có hoàn cảnh khó khăn, thiếu ăn, thiếu mặc, bệnh tật thì sẽ dễ dàng cảm thông phát khởi tâm bi mong muốn họ mau chóng xa lìa khổ đau.
Lý do tại sao chúng ta lại dễ dàng phát khởi tâm bi với những chúng sinh có điều kiện hoàn cảnh không thuận lợi? Bởi vì ta hiểu và cảm thông được nỗi đau khổ của họ, nên mới dễ dàng phát tâm bi mong muốn họ xa lìa khổ đau. Nếu ta thấy những người có điều kiện tốt thuận lợi bên ngoài, không hiểu thấu cảm được những nỗi khổ của họ thì rất khó phát tâm bi mong muốn họ xa lìa khổ đau. Cho nên, muốn phát khởi tâm bi với chúng sinh, trước tiên, ta cần phải hiểu được nỗi đau khổ mà họ đang gặp phải là gì. Nếu ta không quan tâm những vấn đề họ đang mắc phải thì sẽ không thể nào hiểu được nỗi khổ đau của họ. Chúng ta thường ưu tiên suy nghĩ cho bản thân, sau đó mới suy nghĩ đến cha mẹ, người thân đang gặp phải khó khăn, rất ít khi quan tâm đến vấn đề của người khác.
Phát khởi tâm bi chân thật là phát tâm mong muốn tất cả chúng sinh xa lìa khổ đau. Ta cần phải thấu hiểu những khó khăn chúng sinh đang mắc phải, từ đó mới phát khởi được tâm đại bi chân thật.
