Chưa được phân loại
TUẦN 3 – NGÀY 07/04/2026
CHỦ ĐỀ: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ PHẬT PHÁP (tiếp theo)
(Tôn sư Khangser Rinpoche hướng dẫn)
Buổi học hôm nay, Thầy sẽ tiếp tục giới thiệu ngắn gọn về Phật pháp và sau đó sẽ bắt đầu đi vào lớp học dựa theo giáo trình Giải Thoát Trong Lòng Tay. Học viên nào chưa có sách thì cố gắng tìm sách để học.
Hôm nay, Thầy tiếp tục chia sẻ tổng quan về Phật pháp và như ở buổi hôm trước, Thầy đã nói rằng Phật pháp hướng dẫn nhiều phương pháp khác nhau để giúp ta thay đổi tâm thức, suy nghĩ của mình. Chúng ta cần phải học những phương pháp này để áp dụng thực hành. Khi thực hành, hãy xem xét liệu những phương pháp này có giúp ích cho mình hay không. Đó là một điều rất quan trọng.
Đức Phật đã giảng nhiều phương pháp khác nhau. Nhưng ngày nay, giáo pháp đã có nhiều khác biệt. Bởi vì nhiều người chỉ tin thôi dù chưa tìm hiểu về giáo pháp. Tin mà không thử nghiệm, không trải nghiệm là một lỗi rất lớn. Chúng ta cần phải hiểu, sau đó phải trải nghiệm. Sau khi đã thử nghiệm và thấy có hiệu quả, chúng ta mới tin. Nhưng ngày nay, mọi người lại làm điều ngược lại. Họ chỉ tin thôi mà chưa bao giờ trải nghiệm, chưa bao giờ thử gì cả.
Trong tuần này, chúng ta phải tìm hiểu tại sao mình lại cần học những điều này. Tuần này, Thầy sẽ cho một bài kiểm tra tâm thức để xem tâm thức của chúng ta có đang khỏe mạnh hay không. Chúng ta rất dễ dàng biết được các chỉ số về đường huyết, huyết áp… nhưng làm sao để thấy được tâm thức đang ở trạng thái như thế nào. Muốn biết điều này rất đơn giản. Trong vòng một tuần, mỗi ngày hãy dành ra tối thiểu 5 phút, tối đa 10 phút ngồi yên tĩnh trong phòng, tắt điện thoại và nhắm mắt lại. Sau 5-10 phút đó, hãy viết xuống tất cả những suy nghĩ xuất hiện trong tâm và xem đó là loại suy nghĩ nào, là suy nghĩ tiêu cực hay tích cực. Nếu như đó là những suy nghĩ có liên quan đến quá khứ, nghĩa là chúng ta có những nỗi muộn phiền ẩn sâu trong tâm thức. Nếu như những suy nghĩ đó đa phần có liên quan đến tương lai, nghĩa là mức độ lo lắng của chúng ta đang rất nhiều.
Thông thường một số người cảm thấy sức khỏe vẫn ổn dù chỉ số huyết áp hay lượng đường huyết hơi cao một chút, nhưng thực tế chưa chắc đã ổn. Tương tự như vậy, chúng ta cứ nghĩ rằng sức khỏe tinh thần của mình đang rất tốt, nhưng thực chất, chưa chắc như thế. Sau khi làm bài kiểm tra như Thầy hướng dẫn, chúng ta sẽ nhận biết được tâm thức của mình có đang khỏe hay không.
Trong tuần này, hãy dành ra tối thiểu 5 phút và tối đa là 10 phút mỗi ngày tắt điện thoại, nhắm mắt lại và quan sát tất cả mọi suy nghĩ xuất hiện trong tâm, sau đó viết xuống giấy. Nếu 60-70% những suy nghĩ xuất hiện trong tâm là tiêu cực, có nghĩa là tinh thần của mình đang trong tình trạng rất tồi tệ.
Thầy nói rằng chúng ta cần phải làm 3 điều trong cuộc sống. Thứ nhất là làm cho cơ thể của mình ngày càng khỏe mạnh hơn. Thứ hai là làm cho tinh thần ngày càng mạnh mẽ hơn. Thứ ba là làm cho tiền trong tài khoản ngân hàng ngày càng nhiều hơn. Bởi vì ngoài 3 điều này, những điều khác mà chúng ta làm là vô ích.
Ở lớp học này, Thầy hướng dẫn cách làm sao để tâm thức của chúng ta trở nên mạnh mẽ hơn. Tinh thần mạnh mẽ hơn cũng sẽ tác động đến sức khỏe thể chất của mình. Hãy nhìn lại những điều chúng ta đang làm trong cuộc sống này. Nếu như tất cả những việc đó không làm cho cơ thể của chúng ta khỏe mạnh hơn, không làm cho tinh thần mạnh mẽ hơn, không làm cho số dư tài khoản tăng lên thì đó là những việc làm vô ích, chỉ khiến ta bị phân tâm mà thôi.
Để kiểm tra số dư tài khoản có tăng lên hay không thì rất dễ. Hay muốn kiểm tra sức khỏe, ta chỉ cần đi làm xét nghiệm máu hoặc chụp X quang… là có thể biết ngay kết quả. Nhưng làm sao để có thể kiểm tra được sức khỏe tinh thần của mình? Chúng ta chỉ cần dành một tuần để thực hành như Thầy vừa hướng dẫn, mỗi ngày từ 5-10 phút. Và sau 6 tháng, hãy dành thêm một tuần, cũng từ 5-10 phút để kiểm tra lại. Khi đó, chúng ta sẽ thấy sức khỏe tinh thần, tâm thức của mình thay đổi ra sao.
Những suy nghĩ mà chúng ta viết xuống thì không cần chia sẻ cho vợ hoặc chồng hay bất kỳ ai trong gia đình và cũng không cần chia sẻ cho Thầy. Điều quan trọng là chúng ta cần nhận diện đó là những suy nghĩ tích cực hay tiêu cực, liên quan đến quá khứ hay tương lai. Nếu đó là những suy nghĩ vui vẻ, về những điều tốt đẹp trong quá khứ, nghĩa là sức khỏe tinh thần của chúng ta vẫn đang tốt. Tuy nhiên, không phải nói như vậy để chúng ta ngồi và nhắm mắt lại, cố gợi nhớ lại những điều tốt đẹp trong quá khứ, mà hãy để cho tất cả mọi suy nghĩ tự nhiên đến trong tâm mình.
Hãy dành một tuần, mỗi ngày 5-10 phút để thực hành như Thầy hướng dẫn. Sau 5-10 phút đó, hãy viết xuống tất cả những suy nghĩ đã xuất hiện trong tâm mình. Khi thực hành, hãy nhớ tắt hết điện thoại để tránh bị phân tâm. Chỉ cần nhắm mắt lại trong 5-10 phút và không làm gì cả, cứ để cho suy nghĩ xuất hiện một cách tự nhiên, sau đó viết xuống tất cả những suy nghĩ đó. Hãy lưu giữ lại những gì đã viết xuống và 6 tháng sau, chúng ta cũng thực hành bài tập này một lần nữa để xem những suy nghĩ trong tâm đã thay đổi như thế nào. Đó là điều chúng ta cần làm.
Có hai tin, một tin tốt và một tin xấu. Tin tốt là cho dù những suy nghĩ tiêu cực có xuất hiện, nhưng chúng ta biết có phương pháp giúp thay đổi tâm thức, làm cho tinh thần mạnh mẽ hơn. Còn tin xấu là khi biết được tâm mình đang trong trạng thái tồi tệ, có nghĩa là chúng ta cần phải làm việc cật lực để cải thiện nó.
Chúng ta cần phải cố gắng nỗ lực hết mình. Bởi vì tin xấu là không có một lối tắt nào cho chúng ta cả. Hầu hết mọi người đều muốn đi đường tắt. Thầy lấy ví dụ, chúng ta đi vào nhà sách và thấy hai quyển sách, một quyển có tựa đề “Làm sao trở nên giàu có trong vòng 10 năm” và một quyển khác có tựa đề “Làm sao trở nên giàu có trong một đêm”, chúng ta sẽ chọn mua quyển sách nào?
Hầu hết mọi người đều lựa chọn con đường ngắn nhất, nhanh nhất để có thể đạt được mục tiêu của mình. Tin xấu là nếu như sức khỏe tinh thần của chúng ta không tốt thì không có con đường tắt nào cả mà chúng ta phải nỗ lực thực hành để cải thiện nó. Bây giờ chúng ta đã biết mình cần phải làm gì.
Điểm tiếp theo là Phật pháp thường đề cập rằng điều mạnh mẽ nhất chính là tâm thức con người. Nếu chúng ta rèn luyện được tâm thức của mình thì có thể thay đổi được tất cả mọi thứ. Thuật ngữ gọi là luyện tâm hay thiền định.
Có thể mọi người sẽ hỏi Thầy: “Vậy phương pháp thiền nào là tốt nhất?”. Thầy nói rằng thực tế, không có phương pháp thiền nào là tốt nhất cả. Việc hỏi “Phương pháp thiền nào là tốt nhất?” cũng giống như hỏi “Thuốc nào là thuốc tốt nhất?” hoặc “Vitamin nào là vitamin tốt nhất?”. Chúng ta biết rằng có rất nhiều loại vitamin cũng như có rất nhiều loại thuốc khác nhau. Tương tự, cũng có rất nhiều phương pháp thiền định khác nhau. Cho nên, càng biết được nhiều phương pháp sẽ càng có lợi cho chúng ta hơn. Do đó, Đức Phật hướng dẫn rất nhiều phương pháp thiền khác nhau. Nhưng Đức Phật bỏ lỡ một điều là Ngài không dặn chúng ta nên thực hành cái nào trước, cái nào sau.
Thầy kể câu chuyện: một người đi vào một nhà sách và mua một quyển sách hướng dẫn cách lái được máy bay. Sau đó, anh ta đi đến sân bay, lên một chiếc máy bay và nói rằng anh ta biết cách điều khiển máy bay. Khi lên máy bay, người này bắt đầu mở quyển sách ra. Trang đầu tiên của quyển sách nói rằng nếu muốn khởi động được động cơ, hãy ấn nút màu xanh lá cây. Anh ta làm theo hướng dẫn và thế là động cơ khởi động. Ở trang thứ hai ghi rằng nếu muốn làm cho máy bay cất cánh, bước tiếp theo là ấn nút màu hồng. Anh ta cũng làm theo và máy bay cất cánh. Bay trên bầu trời khoảng một tiếng đồng hồ, anh ta muốn đáp xuống. Bây giờ, anh ta tiếp tục mở sách ở trang thứ ba. Trang này nói rằng nếu muốn biết cách hạ cánh máy bay, hãy mua quyển số hai để xem hướng dẫn.
Đức Phật cũng làm tương tự như thế. Ngài hướng dẫn rất nhiều phương pháp khác nhau nhưng Ngài lại không nói nên thực hành bước nào trước, bước nào sau, theo tuần tự như thế nào. Đó là lý do chúng ta có thêm một phiên bản bổ sung, là cuốn sách của Tổ Atisha, một vị đạo sư vĩ đại đã viết ra quyển sách hướng dẫn cách thực hành theo một hệ thống bài bản, khúc chiết và rõ ràng.
Có một câu chuyện rất thú vị về Tổ Atisha. Ngài là một hoàng tử và cũng đã đi đến nhiều quốc gia. Ngài đã từng đến Indonesia và cũng đến Việt Nam có lẽ vào khoảng thế kỷ IX hoặc X. Ngài đã viết quyển sách về Lamrim. Thuật ngữ Lamrim là những giai đoạn của đạo lộ, hướng dẫn các phương pháp thực hành một cách có hệ thống, theo tuần tự từng bước một, giúp chúng ta dễ dàng thực hành. Nhưng ở đây, Tổ Atisha lại bỏ lỡ một điều. Ngài không có nói điều đầu tiên phải làm là gì. Bây giờ Thầy sẽ chỉ cho chúng ta đâu là điều quan trọng nhất mà Tổ Atisa đã không đề cập. Đó là cần phải có Zoom. Chúng ta thấy rằng thời đại đã thay đổi nên mọi thứ đều thay đổi theo. Cho nên, những gì ngày nay chúng ta thực hành cũng có thể thay đổi và điều đầu tiên là cần phải có Zoom.
Tổ Atisa đã chỉ dẫn cho chúng ta những phương pháp thực hành tuần tự theo một hệ thống được gọi là Lamrim. Tổ Atisa là một vị đạo sư rất vĩ đại. Ngài đã viết quyển sách này theo sự thỉnh cầu của các đệ tử, xin Ngài cho những chỉ dẫn để họ có thể thực hành được.
Điều quan trọng cần nhớ là trước tiên, chúng ta phải hiểu, sau đó mới ứng dụng để thực hành và trải nghiệm xem phương pháp đó có giúp ích cho bản thân hay không. Nếu không hiệu quả, chúng ta có thể bỏ qua. Còn nếu có hiệu quả, hãy tiếp tục áp dụng thực hành.
Trong buổi học đầu tiên, Thầy có nói rằng vào buổi tối, nếu đọc kinh sách mà cảm thấy mệt thì hãy đóng sách lại và đi ngủ. Chúng ta có còn nhớ không? Nếu chúng ta không nhớ, Thầy sẽ nhắc lại là bất cứ khi nào, nhất là buổi tối khi đọc kinh sách mà thấy mệt mỏi, hãy đóng sách lại và nghỉ ngơi.
Nếu như giáo pháp không thực sự giúp ích cho chúng ta trong chính đời này thì sẽ chẳng giúp được gì ở đời sau. Đừng tin tưởng vào điều sẽ xảy ra ở đời sau. Đó là sự lừa dối chính mình tồi tệ nhất.
Thầy vẫn thường hay nói rằng chúng ta sống ở trong thế kỷ XXI, có cà phê hòa tan uống liền, có mì ăn liền, nên cũng cần có những giáo pháp, những phương pháp thiền có thể thực hành ngay lập tức. Chỉ cần 5 phút là chúng ta đã có cà phê để uống, có mì để ăn thì tại sao chúng ta không thể có được các phương pháp thiền hữu ích, giúp thay đổi tâm thức chỉ trong vòng một tháng?
Có một số vị thầy nói rằng hãy làm những điều này, điều kia rồi sẽ thấy kết quả ở đời sau. Chúng ta đã từng nghe như vậy chưa? Nếu có, hãy thưa với những vị thầy ấy rằng “Vậy con cũng xin phép cúng dường cho các thầy vào đời sau, chứ không phải là đời này”. Những lời giảng của Đức Phật là để giúp chúng ta thay đổi cuộc sống ngay trong đời này. Do đó, chúng ta cần phải hiểu, rồi mới ứng dụng để xem nó có hiệu quả hay không, chứ đừng tin liền. Chúng ta chỉ tin tưởng khi nào thấy được hiệu quả của nó.
Khi học Lamrim, chúng ta cần phải sử dụng trí tuệ, chứ không phải sử dụng cảm xúc. Niềm tin dựa vào cảm xúc, chứ không phải là trí tuệ. Niềm tin dựa trên cảm xúc là niềm tin mù quáng. Còn trí tuệ được phát triển thông qua sự hiểu biết của chúng ta. Nếu chúng ta không hiểu sẽ không thể phát sinh được trí tuệ. Vì vậy, Tổ Atisa đã tạo ra hệ thống được gọi là Lamrim mà sắp tới chúng ta sẽ được học.
Chúng ta đã có sách Giải Thoát Trong Lòng Tay chưa? Hiện tại, sách Giải Thoát Trong Lòng Tay rất dày nên Thầy dự định sẽ làm một phiên bản ngắn gọn hơn của cuốn sách này. Nếu chúng ta chưa có sách thì có thể liên hệ với Ban tổ chức, hoặc có thể đến trụ sở sinh hoạt của Dipkar để thỉnh sách hoặc tìm sách trên mạng.
Trong sách có chương nói về câu chuyện của Tổ Atisha. Trước khi nói về Tổ Atisha, cũng có đề cập đến cách giảng dạy. Có 3 cách giảng dạy. Thứ nhất, một vị thầy giảng dạy giáo pháp phải dựa trên kiến thức cũng như trải nghiệm của chính mình. Đó là điều khác biệt giữa một vị thầy với trí tuệ nhân tạo (AI). AI có thể dạy cho chúng ta nhưng AI sẽ không có kinh nghiệm. Còn một vị thầy giảng dạy dựa trên những trải nghiệm, kinh nghiệm của chính họ. Ngày thứ nhất của sách Giải Thoát Trong Lòng Tay có nói đến việc một vị thầy giảng dạy phải thông qua chính những trải nghiệm, kinh nghiệm của mình.
Thứ hai, không chỉ giảng dạy thông qua trải nghiệm của mình, một vị thầy cũng phải có được khả năng tập trung, tức phải đạt được những trải nghiệm về thiền định. Và không chỉ vậy, vị thầy còn phải hướng dẫn các đệ tử cách thực hành và phải kiểm tra xem các học trò có cải thiện được trạng thái tâm thức của mình hay không.
Vậy điều chúng ta cần làm là gì? Chúng ta chỉ cần dành cho Thầy khoảng 48 tiếng để Thầy giúp chúng ta thay đổi tâm thức của mình. Nếu sau 48 tiếng, Thầy vẫn không làm được việc đó, Thầy sẽ xin lỗi tất cả học viên. Điều cần làm bây giờ là chúng ta chỉ cần bỏ ra một tiếng đồng hồ mỗi tuần, tức 4 tiếng/tháng, tổng cộng là 48 tiếng trong một năm. Chúng ta hãy dành cho Thầy khoảng thời gian như thế. Một năm nghe có vẻ dài, nhưng thực tế, chúng ta chỉ bỏ ra 48 tiếng để học online. Hãy nhìn lại chúng ta đã dành bao nhiêu tiếng đồng hồ để xem phim hoặc lãng phí bao nhiêu thời gian để buồn phiền, chắc chắn sẽ hơn 48 tiếng đồng hồ.
Thầy nói rằng hãy dành ra 48 tiếng để Thầy có thể hỗ trợ chúng ta thay đổi suy nghĩ, tâm thức của mình để trở nên tốt hơn. Muốn làm được điều đó, chúng ta chỉ cần 2 điều. Điều thứ nhất là Zoom và điều thứ hai vẫn là Zoom.
Ngày hôm nay lớp học sẽ dừng ở đây. Thầy vẫn thường hay nói rằng Thầy luôn kết thúc lớp đúng giờ. Thầy cảm ơn tất cả học viên và hẹn gặp lại.
