Lamrim 2025
TUẦN 33 – NGÀY 20/12/2025
CHỦ ĐỀ: NHÂN QUẢ
(Geshe Lharampa Gedun Zopa hướng dẫn)
I. Phát triển lòng tin vào luật nhân quả - gốc rễ của sức khỏe và hạnh phúc (xem trang 635, quyển 1, Giải Thoát Trong Lòng Tay)
Phát triển lòng tin vào luật nhân quả là phần quan trọng trong phạm vi nhỏ, tức là thực hành làm việc tốt để tích lũy thiện lành và xa lánh tất cả mọi việc xấu nhằm có được an lạc, hạnh phúc và tránh kết quả đau khổ. Chúng ta có được thân người quý báu nhờ tích lũy nhiều nhân thiện lành từ nhiều kiếp trước. Cho nên, muốn kiếp sau được tái sanh lên cõi người, chư thiên, ở kiếp này ta phải tích lũy vô số thiện lành.
Làm cách nào tích lũy thiện nghiệp? Chúng ta có thể tích lũy thiện nghiệp qua thân, khẩu, ý.
Tích lũy thiện nghiệp qua thân là thực hành đảnh lễ, phát tín tâm tin tưởng Tam Bảo, cúng dường mandala…
Tích lũy thiện nghiệp qua khẩu là thực hành tụng kinh cầu nguyện, trì chú, phát nguyện trì giữ giới nguyện... Ngoài ra, chúng ta không nên nói dối lừa gạt, nên nói lời tử tế, chân thật khi giao tiếp với người thân, người xa lạ và luôn nhắc nhở không được tích lũy ác nghiệp.
Tích lũy thiện nghiệp qua ý được xem là thực hành quan trọng nhất.
Trích Giải Thoát Trong Lòng Tay: “Nếu bạn phát triển niềm tin ở luật nhân quả thì bạn cần phải quy y Tam Bảo”, nghĩ về những lợi lạc của quy y, lời khuyên sau khi quy y. Nếu chúng ta quy y Tam Bảo nhiều lần, phát tín tâm mãnh liệt, cầu nguyện với Tam Bảo thì sẽ tích lũy nhiều lợi lạc.
Lợi lạc của quy y chân thật, tích lũy thiện nghiệp qua thân, khẩu, ý và từ bỏ ác nghiệp là có được thành tựu như ý ngay trong kiếp này và đạt được tái sinh vào cõi cao như cõi người, chư thiên trong tương lai. Nếu ta tụng nhiều lần bài kệ quy y Phật, Pháp, Tăng nhưng vẫn tiếp tục tích lũy nhiều ác nghiệp thì sẽ không có được tái sinh tốt ở kiếp sau.
Trích Giải Thoát Trong Lòng Tay: “Vì bạn đã quy y Tam Bảo, bạn có thể chắc chắn rằng mình đã ngăn được một hay hai lần tái sinh vào đọa xứ, nhưng không phải là sẽ mãi mãi thoát khỏi đọa xứ. Nếu muốn bảo đảm không bao giờ đi đến các đọa xứ, bạn phải cố tuân theo lời khuyên kèm theo sự quy y”.
Cho nên, chúng ta luôn nhắc nhở tâm thức thường xuyên phát khởi động cơ chân thật khi tụng đọc kệ quy y. Một số hành giả phát nguyện tụng đọc 1.000 biến, 10.000 biến, 100.000 biến kệ quy y thì sẽ tích lũy vô vàn lợi lạc ngay tại kiếp này, có được thành công như ý trong công việc, vượt qua nhiều thử thách, trở ngại và đạt được kết quả tốt ở kiếp sau. Thỉnh thoảng, chúng ta có nhờ người khác làm lễ cầu nguyện cho mình đạt được điều này điều kia, nhưng chủ yếu là chính mình phải cầu nguyện Tam Bảo thì mới có nhiều lợi lạc. Nếu ta biết tích lũy thiện nghiệp qua thân, khẩu, ý cho dù rất nhỏ thì vẫn đạt được kết quả lớn.
Ví dụ, từ chỉ một hạt mầm nhỏ bé, nhưng trải qua thời gian bón phân, tưới nước… với đầy đủ điều kiện phát triển, hạt mầm ấy sẽ trở thành một cái cây to lớn, cho rất nhiều quả. Do đó, ta không nên xem thường bất kỳ một việc tốt nho nhỏ nào vì những việc tốt nho nhỏ đó khi trải qua thời gian làm liên tục sẽ tạo thành thói quen tích cực và đem lại thiện hạnh lớn lao. Đừng nghĩ làm việc xấu nho nhỏ như sát sinh, nói dối… sẽ không có hậu quả gì nhiều nhưng nếu làm việc xấu với động cơ xấu rồi lại thỏa mãn với việc xấu của mình thì dần dần sẽ thành thói quen. Cứ như thế, việc xấu sẽ tích góp và sau đó sẽ cho ta kết quả khó khăn, đau khổ lớn lao.
Nghiệp quả vận hành như thế nào? Nghiệp nói chung là hành động. Một người làm ra một hành động nào đó thì hành động đó đầu tiên phải xuất phát từ động cơ, tức suy nghĩ của người đó. Động cơ sẽ thúc đẩy một người hành động. Dựa vào tính chất của hành động đó là tốt hay xấu để xác định kết quả sẽ là tốt hay xấu. Nếu hành động đó là tốt thì kết quả của hành động đó sẽ mang lại sự an lạc, hạnh phúc. Nếu hành động đó là xấu sẽ tạo ra kết quả là sự đau khổ, khó khăn.
Cho nên, phát triển lòng tin vào luật nhân quả rất quan trọng, nhắc nhở ta một việc ác nhỏ cũng không được làm và nếu có cơ hội làm một việc thiện nho nhỏ thì sẽ góp phần tạo ra một kết quả ảnh hưởng lớn.
Nếu hiểu được ý nghĩa của nhân quả, ta sẽ dễ dàng thực hành pháp. Nếu không hiểu thì sẽ khó thực hành pháp. Cho nên, trước tiên, cần hiểu rõ nội dung. Đây là điều rất quan trọng.
Chúng ta đang học bộ luận Giải Thoát Trong Lòng Tay. Chúng ta nên đọc đi đọc lại nhiều lần, có chỗ nào chưa hiểu thì nên tô đậm đoạn đó. Và khi có phần vấn đáp, hãy đặt câu hỏi để giúp ta hiểu rõ hơn. Sau khi nghe giảng trên lớp, chúng ta phải đọc đi đọc lại nhiều lần, suy nghĩ, phân tích nội dung thì sẽ giúp ta hiểu bài, từ đó đưa vào thực hành. Việc đọc sách sẽ giúp ta có tư duy phân tích nội dung, lập luận tốt xấu, thực hành như thế nào. Lần đầu ta đọc sách thấy khó hiểu, không nên vội thấy chán không đọc nữa mà hãy đọc lại nhiều lần, rồi sẽ đến lúc thông suốt những điểm khó hiểu.
Câu hỏi 1: Thưa Thầy, uống rượu Champagne khai vị trước bữa ăn thì có xem là phạm giới uống rượu không?
Gedun Zopa trả lời: Có thể không có lỗi. Nhưng bạn uống nhiều rượu sẽ gây hại cho sức khỏe của mình và tinh thần không tỉnh táo do say xỉn sẽ khiến ta không nhận thức được hành vi gây hại cho mình và người khác.
Câu hỏi 2: Nếu phạm giới nói dối một cách vô tình thì làm sao để sám hối?
Gedun Zopa trả lời: 4 ác nghiệp của lời nói gồm nói dối, nói lời thô lỗ, nói lời phù phiếm (tán gẫu), nói lời chia rẽ. Trước tiên, ta hãy nghĩ rằng nói dối là điều xấu và phải thường xuyên nhắc nhở bản thân phải từ bỏ việc nói dối, lừa gạt người thân, người lạ. Ta lần đầu, lần thứ hai nói dối có thể lừa gạt được người khác nhưng lặp lại nhiều lần sẽ bị phát hiện và những lần sau họ sẽ không còn tin tưởng và sau này, dù ta có nói chân thật, họ luôn nghĩ mình gian dối, lừa gạt họ.
Ví dụ, khách hàng mua món hàng có giá 1.100 rupee và lúc trả tiền đã đưa 1.000 rupee, khi đó người bán hàng không biết bị thiếu 100 rupee từ khách hàng. Như vậy, khách hàng đã phạm giới nói dối lừa gạt người bán hàng. Khi ta đã phạm giới nói dối, dù vô tình hay cố ý thì phải biết ăn năn sám hối và về sau từ bỏ không tái phạm việc nói dối nữa, luôn nhắc nhở nói đúng sự thật.
Câu hỏi 3: Con muốn hỏi một hạt nhân gieo xuống. Trong việc gieo hạt giống, đâu là nhân, đâu là quả và đâu là nghiệp?
Gedun Zopa trả lời: Chẳng hạn, ta gieo một hạt nhân xuống mảnh vườn. Ở đây là lấy ví dụ tổng quát nói về nhân quả, chứ không phân tích về nghiệp tốt hay xấu. Về nghiệp tốt hay xấu, cần thông qua hành động tạo tác nghiệp qua thân, khẩu, ý. Ví dụ, sáng sớm thức dậy, ta đảnh lễ Tam Bảo chính là hành động tích lũy thiện nghiệp, đó chính là nhân và tương lai kiếp sau đạt được tái sinh kiếp người, chư thiên, quả vị Phật, đó chính là quả. Kiếp trước tích lũy nhiều thiện nghiệp chính là nhân và nhờ vào nhân tốt kiếp này, ta mới có được thân người quý báu, đó chính là quả. Cho nên, hành động tạo tác nghiệp tốt hay xấu chính là nhân và nương nhờ vào nhân thì quả chín muồi.
Câu hỏi 4: Con đọc sách nhiều lần nhưng mỗi lần đọc lại thì suy nghĩ đều không giống nhau. Xin Thầy từ bi giải thích điểm này?
Gedun Zopa trả lời: Không sao hết. Lần đầu đọc sách không hiểu là điều bình thường, bạn không nên lo lắng. Bạn đọc tiếp lần thứ hai sẽ tiến bộ hiểu thêm một ít và đọc tiếp lần thứ ba sẽ hiểu thêm so với lần thứ hai. Cho nên, bạn đọc sách nhiều lần có những suy nghĩ khác nhau thì không quan trọng, chủ yếu có giúp bạn thông hiểu nội dung hơn hay không.
Nếu có thời gian, chúng ta hãy đọc sách Giải Thoát Trong Lòng Tay về nội dung bài học hôm nay nhiều lần, nếu vẫn chưa hiểu thì hỏi những bạn đã hiểu hay đặt câu hỏi vào dịp vấn đáp. Điều quan trọng của việc đọc sách nhiều lần là hiểu rõ nội dung nào thì hãy áp dụng vào thực hành. Chúng ta có thời gian hãy phát tâm tụng kệ quy y sáng, trưa, chiều, tối, hay nếu bận rộn chỉ cần vào buổi sáng và tối, hay dù chỉ một lần phát tín tâm tụng kệ quy y thôi, công đức không thể nghĩ bàn, công việc hanh thông, vượt qua chướng ngại. Nếu xung quanh bất tiện, ta hãy quán tưởng trong tâm thức mãnh liệt quy y Tam Bảo. Khi ta tích lũy nhiều thiện lành sẽ giúp chuyển hóa tâm thức của mình. Đức Phật đã nói rằng: “Khi ta tích lũy nhiều thiện lành, nhờ năng lực đó những suy nghĩ trong tâm thức sẽ thành tựu”.
Khi ta lễ lạy Tam Bảo, chính là quy y qua thân. Khi ta tụng kệ quy y Tam Bảo, chính là quy y qua khẩu. Khi ta phát tín tâm mãnh liệt với quy y Tam Bảo, chính là quy y thông qua ý. Quy y qua ý là quan trọng nhất. Quy y là pháp hành nền tảng cơ bản dễ hiểu nên chúng ta hãy áp dụng thực hành thường xuyên, vì tất cả các pháp thâm sâu tối thượng đều phải qua quy y.
Cho nên, chúng ta hãy luôn nhớ đến Đức Phật. Nếu trong nhà có tượng, tranh, thangka Đức Phật thì rất tốt, còn không có cũng không vấn đề gì, điều chính yếu là tâm thức ta luôn quán tưởng nhớ đến công hạnh của Đức Phật. Chúng ta đã học gần xong phạm vi nhỏ, có thời gian hãy đọc lại nhiều lần các chương phía trước sẽ giúp mình hiểu rõ những phương pháp thực hành tích lũy thiện nghiệp như thế nào, gieo chủng tử thiện lành trong tâm thức. Nếu ta không đọc sách thì sẽ không thể hiểu nội dung áp dụng thực hành pháp như thế nào.
