
KỆ 93 - 95
93. Người trong luân hồi có bao nhiêu đau khổ
Xin hãy nhất định đặt lên chấp ngã này
Ai mang bất cứ phiền não năm độc nào
Xin hãy nhất định đặt lên đồng loại này.
Đau khổ của người thế gian dễ nhận thấy nhất là bệnh tật và đó là kết quả của việc tạo ra ác nghiệp. Ác nghiệp lại được tạo ra từ tâm chấp ngã, ái ngã, chỉ nghĩ đến lợi lạc của bản thân. Tất cả đau khổ, khó khăn hoặc thử thách nào cũng thuộc về năm độc đó là tham, sân, si, ngã mạn, tâm đố kỵ, trong sáu căn bản phiền não. Cần nhận diện rõ các nguyên nhân gốc rễ trong quá trình thực hành luyện tâm.
94. Như vậy tất cả gốc rễ của lỗi lầm
Suy tư không chút nghi ngờ, nhận diện rõ.
Nếu còn tư tưởng trái chiều về việc này
Xin hãy đánh tan những ai mang tưởng ấy.
Khi đã nhận biết gốc rễ mọi đau khổ, lỗi lầm là tâm chấp ngã nhưng vẫn hành động nương vào phiền não, bảo vệ lỗi lầm để nó tiếp tục phát triển, thì người sai chính là mình. Khi này nếu có cầu nguyện ngài Yamantaka - theo thông điệp của luyện tâm để giải trừ mọi lỗi lầm phiền não- thì chính là giải trừ bản thân vì mình chính là đồng phạm nương vào phiền não và bảo vệ các lỗi lầm ấy. Thầy thường cầu nguyện ngài Quan Âm giúp đỡ người khác mà không cầu nguyện cho bản thân. Không cầu nguyện cho lợi lạc cá nhân, là cách tốt để luyện tâm.
95. Nên nay tất cả khiển trách dồn vào một
Thiền quán biết ơn khắp tất cả chúng sinh
Bất mãn của người, mang hết vào bản thân
Thiện căn của mình, hồi hướng khắp chúng sinh.
Chỉ có thể đỗ lỗi mọi đau khổ, khó khăn vào phiền não chấp ngã. Khi bị người khác la mắng thậm tệ, nên biết sự tức giận xuất phát từ tâm chấp ngã, ái ngã. Tất cả mọi lỗi lầm sai phạm đều xuất phát từ bản ngã, vì bản ngã nên khi phạm lỗi cũng không can đảm nói lời xin lỗi.
Thiền quán biết ơn khắp tất cả chúng sinh
: đây là thái độ sống rất quan trọng. Cần biết ơn tất cả mọi người vì họ đẫ từng là cha mẹ mình qua nhiều kiếp. Hãy nỗ lực tập dần làm điều nhỏ lợi ích cho người khác, nếu không được việc cụ thể thì ít nhất đọc câu chú Om Mani Padme Hum, cầu nguyện ngài Quan Âm hãy gia trì mọi người đạt được ước vọng tốt đẹp, các loài vật có kết quả tốt đẹp ở các kiếp tái sinh sau này.
Chướng ngại khó khăn do cách suy nghĩ tạo ra, không do bên ngoài nên không cần câu chú cầu nguyện khi gặp khó khăn. Năng lực luyện tâm giúp mình thay đổi cách suy nghĩ từ bên trong. Đây là tinh túy cốt lõi của thực hành nội tâm, là tinh hoa vĩ đại của ngài Atisha trong pháp luyện tâm.
Bất mãn của người, mang hết vào bản thân
Thiện căn của mình, hồi hướng khắp chúng sinh
Hai câu trên đề cập đến phương pháp Hoán đổi Ngã Tha: nhận đau khổ khó khăn của người khác, trao tặng hạnh phúc an lành cho họ.