Chưa được phân loại
TUẦN 4 – NGÀY 14/04/2026
CHỦ ĐỀ: TÍNH VĨ ĐẠI CỦA LAMRIM
(Tôn sư Khangser Rinpoche hướng dẫn)
Tuần trước Thầy đã hướng dẫn những điều cần thực hành. Hôm nay Thầy sẽ bắt đầu đi vào sách Giải Thoát Trong Lòng Tay. Những ai chưa có sách thì nên tìm sách để học. Trong sách Giải Thoát Trong Lòng Tay, các chương được chia theo từng ngày như ngày thứ nhất, ngày thứ hai, ngày thứ ba… Ngày thứ nhất và ngày thứ hai nói về Tổ Atisha, từ ngày thứ tư nói về tầm quan trọng của việc giảng dạy Lamrim.
Trước khi bắt đầu lớp học, Thầy thông báo một số việc quan trọng: Học viên phải đảm bảo tỷ lệ điểm danh khi tham gia lớp học, lưu ý ghi rõ họ tên và mã học viên của mình khi vào lớp.
Bây giờ Thầy bắt đầu giảng trong quyển Giải Thoát Trong Lòng Tay. Từ ngày thứ ba, chúng ta có thể tham khảo trong sách. Vì quyển sách này rất dày nên Thầy đang dự định trích lục và tổng hợp lại những điểm chính yếu thành một quyển mỏng hơn cho các học viên.
Ngày thứ ba nói về tính vĩ đại của Lamrim.
Lamrim có 4 tính vĩ đại (xem trang 129, quyển 1 Giải Thoát Trong Lòng Tay):
1. Tính vĩ đại giúp bạn nhận ra rằng mọi giáo lý đều nhất quán
2. Tính vĩ đại khiến mọi kinh điển đối với bạn đều trở thành lời chỉ giáo
3. Tính vĩ đại giúp ta dễ dàng khám phá ý thật của Phật
4. Tính vĩ đại giúp bạn tự cứu mình khỏi những tà hạnh
Điểm thứ nhất là tất cả giáo lý đều nhất quán, không có sự mâu thuẫn. Một trong những vấn đề trong cuộc sống chính là tâm thức của con người. Sự bối rối trong tâm dẫn đến nhiều mâu thuẫn tâm lý. Ví dụ như ta không biết nên hay không nên làm điều này, điều kia, hay nếu làm điều này, có thể dẫn đến việc gì?... Những bối rối ban đầu dẫn đến những mâu thuẫn sau đó. Bối rối sẽ khiến ta mất tự tin. Khi mất tự tin, chúng ta sẽ không thể đưa ra quyết định đúng đắn nào cả.
Học pháp sẽ giúp chúng ta giảm bớt những mâu thuẫn và bối rối trong tâm. Những mâu thuẫn, bối rối sẽ làm ta mất tự tin. Khi thiếu tự tin, chúng ta sẽ không thể làm điều gì đúng đắn được. Bởi vì bất kỳ lúc nào cần ra quyết định, chúng ta sẽ cảm thấy bối rối và mâu thuẫn, không biết mình đang làm điều đúng hay sai.
Đây chính là điều lợi lạc của Lamrim. Đầu tiên, hãy nói về lợi ích. Thông thường khi thực hành pháp, mọi người sẽ hỏi về những lợi lạc có được từ giáo pháp. Mọi người sẽ nói khi thực hành pháp, chúng ta sẽ đạt được giác ngộ, tích lũy được công đức, đồng thời giúp tiêu trừ chướng ngại, ác nghiệp của bản thân.
Đó là những lý do chính khi thực hành pháp. Tuy nhiên, việc thực hành không mang ý nghĩa như vậy. Mục tiêu chính khi thực hành pháp là phải chuyển hóa từ bên trong.
Việc thực hành pháp mang lại 4 lợi ích. Lợi ích thứ nhất là giúp ta vượt qua những bối rối trong tâm. Thầy lấy ví dụ về cách sự bối rối diễn ra trong tâm như thế nào. Khi có nhiều bối rối, tâm trí của chúng ta sẽ trở nên yếu đuối và dễ dàng tin vào mọi thứ.
Điều lợi lạc thứ hai là cách chúng ta nhìn nhận giáo pháp như thế nào. Chúng ta phải nhìn nhận giáo pháp như những lời chỉ dẫn cho mình. Chúng ta có làm theo những lời chỉ dẫn hay không thì không quan trọng. Điều quan trọng là ta phải hiểu rõ những chỉ dẫn đó. Sai lầm lớn nhất khi thực hành pháp là chúng ta không cố gắng hiểu giáo pháp mà chỉ cố gắng tin tưởng nó. Chúng ta thực hành pháp dựa trên niềm tin, chứ không hiểu rõ ràng về giáo pháp. Vậy thì những chỉ dẫn đúng đắn là gì?
Thầy nhắc lại câu chuyện trúng số 1 triệu USD và việc mất đi số tiền này. Nếu trúng số 1 triệu USD, chúng ta sẽ hạnh phúc, nhưng 10 ngày sau, nếu bị mất đi 1 triệu USD, chúng ta sẽ rất buồn. Khoảng thời gian chúng ta cảm thấy vui vẻ khi trúng số so với khoảng thời gian bị mất đi số tiền trúng được đó thì khoảng thời gian nào kéo dài lâu hơn? Hầu hết mọi người trả lời rằng nỗi buồn kéo dài lâu hơn.
Vấn đề đặt ra là liệu chúng ta có thể kéo dài khoảng thời gian hạnh phúc và giảm thiểu khoảng thời gian buồn phiền, đau khổ không? Câu trả lời là có. Giáo pháp sẽ hướng dẫn chúng ta làm điều đó như thế nào.
Khi tức giận, làm sao chúng ta kiểm soát cơn giận đó? Khi buồn chán, làm thế nào để chế ngự nó? Hay khi cảm thấy cô đơn, làm thế nào chúng ta có thể vượt qua nỗi cô đơn? Chúng ta không có những chỉ dẫn đúng đắn mà chỉ làm theo cách của riêng mình. Vậy thì hãy vận dụng những lời chỉ dạy từ giáo pháp vào thực tế cuộc sống của mình.
Các chỉ dẫn từ giáo pháp đều không giống nhau và chúng ta cần biết những chỉ dẫn khác nhau để thực hành. Giáo pháp chính là những lời chỉ dạy. Cho đến giờ, bất kỳ điều gì chúng ta làm để kiểm soát phiền não hay cảm xúc tiêu cực đều chưa phải là các phương pháp đúng.
Ví dụ, khi cảm thấy buồn giận, đau khổ, hay hối hận, chúng ta tự làm mình phân tâm bằng cách uống rượu hoặc xem phim. Nhưng chúng ta không biết rằng mình không hề kiểm soát hay chế ngự được nó mà chỉ tự làm sao nhãng bản thân khỏi nó, để rồi ngày càng bị nghiện những thói quen xấu.
Khi đang nổi giận, làm thế nào chúng ta kiểm soát được cơn giận? Giáo pháp sẽ chỉ dạy cho chúng ta cách chế ngự và vượt qua những cảm xúc tiêu cực này.
Thầy kể câu chuyện: Có một người thường xuyên nổi nóng khi anh ta đến văn phòng làm việc. Và vì lúc nào cũng tức giận nên anh ta không thể kiểm soát cơn giận của mình. Anh ta đến gặp bác sĩ để xin lời khuyên. Người bác sĩ nói với anh rằng: “Khi nổi nóng, anh không nên kìm nén cơn giận của mình mà hãy giải tỏa nó. Anh giải tỏa bằng cách treo tấm hình của sếp mình lên cánh cửa ở nhà rồi lấy giày gõ ba lần lên tấm ảnh trước khi đến văn phòng mỗi buổi sáng. Khi về nhà lại gõ tiếp ba lần nữa lên tấm hình. Đó là cách để giải tỏa cơn tức giận của mình”.
Anh ta đã làm như vậy trong suốt một tháng. Sau một tháng, anh quay lại gặp vị bác sĩ. Người bác sĩ hỏi: “Bây giờ anh cảm thấy ra sao?”. Anh ta trả lời rằng: “Tôi đã cảm thấy tốt hơn rất nhiều. Bây giờ tôi không còn cảm thấy tức giận nữa khi gặp sếp. Nhưng tôi lại gặp phải một vấn đề: hễ gặp sếp, tôi lại không thể nào đứng được, bởi vì tay của tôi theo thói quen cứ cúi xuống để với lấy chiếc giày”.
Chúng ta thường hay giải tỏa cảm xúc bằng cách la hét vì cảm thấy tâm trạng có khá hơn đôi chút khi làm vậy. Khi cảm thấy buồn chán hay đau khổ, chúng ta thường xem phim để làm sao nhãng bản thân khỏi cảm giác này. Chúng ta cố gắng giải tỏa nó nhưng đây không phải là cách làm đúng.
Giáo pháp chính là những lời chỉ dạy giúp chúng ta không chỉ vượt qua những cảm xúc tiêu cực mà còn giảm thiểu và diệt trừ chúng. Đây là mục đích chính của giáo pháp. Bất kỳ pháp nào chúng ta thực hành nhưng không giúp diệt trừ cảm xúc tiêu cực trong tâm thì không phải là chánh pháp. Hầu hết mọi người thực hành pháp chỉ bằng việc trì chú, tụng kinh. Nhưng đây không phải là cách hiểu đúng về giáo pháp.
Điều thứ hai là xem giáo pháp như những lời chỉ dạy. Chúng ta cần phải hiểu về những chỉ dẫn của giáo pháp. Nếu không học, chúng ta sẽ không nhận được những lời chỉ dạy từ giáo pháp. Vì thế, chúng ta cần phải học và hiểu. Khi đó, những lời chỉ dạy của giáo pháp sẽ giúp chúng ta giải quyết những cảm xúc và suy nghĩ tiêu cực của bản thân.
Thầy đặt một tình huống: Khi chúng ta đang đi trên đường và gặp một người lạ. Người này tặng cho chúng ta một bông hoa và nói rằng họ rất yêu quý chúng ta. Liệu chúng ta có tin không? Thầy có thể nói rằng 60% đến 70% là chúng ta không tin vào điều đó. Nếu chúng ta đi trên đường, có một người lạ tiến đến với bộ mặt giận dữ và nói rằng lúc nào gặp chúng ta, họ cũng cảm thấy giận dữ và không vui vẻ gì cả. Liệu chúng ta có tin không? 60% có thể sẽ tin. Tại sao khi người ta nói điều tích cực, chúng ta không tin, còn khi họ nói điều tiêu cực, chúng ta lại tin?
Đó là bởi vì tâm thức của chúng ta chứa đầy những điều tiêu cực. Khi có càng nhiều suy nghĩ tiêu cực, chúng ta sẽ tin vào những điều tiêu cực hơn. Khi có nhiều suy nghĩ tích cực hơn, chúng ta sẽ thấy nhiều điều tích cực. Vì thế, chúng ta cần những chỉ dẫn để giảm bớt những suy nghĩ và cảm xúc tiêu cực. Những chỉ dẫn này được gọi là giáo pháp. Nhưng đừng nghĩ nó rất đơn giản. Trước tiên chúng ta cần hiểu sau đó từng bước thực hành. Những chỉ dẫn của giáo pháp không đơn giản trong chỉ một vài từ. Nếu đơn giản thì tất cả mọi người trên thế giới đều trở thành Phật rồi. Vậy chúng ta cần phải làm gì? Chúng ta cần phải hiểu và để hiểu thì cần phải học. Khi chúng ta học, hãy đọc quyển Giải Thoát Trong Lòng Tay. Đó là điều thứ ba.
Điều thứ tư là khi học Lamrim, chúng ta sẽ hiểu được ý thật của Phật. Chúng ta phải hiểu được tư tưởng của Đức Phật, phải biết Ngài thật sự suy nghĩ như thế nào.
Có một câu mà Thầy vẫn thường hay hỏi: Món ăn Đức Phật yêu thích nhất là gì? Thông thường, khi đi chùa, người ta thường dâng cúng nước, sữa chua, hoa... lên Đức Phật. Nhưng có thể Ngài đã ngán uống nước hay đã chán những bông hoa… vì đã qua hơn 2.000 năm rồi. Bởi vì không hiểu về Đức Phật, nên chúng ta cư xử với Ngài theo cách của mình. Chúng ta cầu xin ân phước bằng cách cúng dường lên Đức Phật một chai nước rồi xin Ngài cho chúng ta đạt được thành công to lớn. Học Lamrim giúp chúng ta hiểu rõ hơn ý thật của Đức Phật.
Vấn đề lớn nhất là chúng ta không hiểu bản thân mình thì làm sao hiểu được những người thân trong gia đình. Thầy sẽ chứng minh điều này. Những điều chúng ta nghĩ là đúng 5 năm trước thì bây giờ lại nghĩ nó sai, còn những điều ta từng nghĩ là sai thì bây giờ lại nghĩ nó đúng. Làm sao chúng ta có thể tin vào những suy nghĩ hiện tại của mình?
Hôm nay chúng ta nói yêu người này nhất, ngày mai lại nói ghét người đó nhất, hôm sau nữa lại nói thương người đó nhất. Nếu bản thân chúng ta chưa hiểu rõ chính mình thì làm sao có thể hiểu rõ người khác? Nếu chưa hiểu rõ người khác thì làm sao chúng ta hiểu rõ Đức Phật? Một khi chúng ta thấu hiểu được ý thật của Đức Phật thì sẽ dễ dàng thấu hiểu bản thân và người khác.
Con người có ba bộ mặt. Một bộ mặt thể hiện trước công chúng, một bộ mặt thể hiện trước người thân trong gia đình, một bộ mặt khác thì chỉ bản thân mới biết. Chúng ta đang sống với những bộ mặt như vậy. Thật là phức tạp!
Nếu chúng ta nói thật những suy nghĩ của mình với người thân hay bạn bè thì Thầy chắc chắn trong vòng một tiếng đồng hồ, chúng ta sẽ mất đi các mối quan hệ này. Hãy thử gặp bạn bè và chân thành chia sẻ những suy nghĩ thật của mình, chúng ta sẽ mất họ. Thế nên, chúng ta không chỉ sống một cuộc đời mà đang sống đến ba cuộc đời. Chúng ta không thể thấu hiểu bản thân mình, nên không thể thấu hiểu người khác. Nhưng khi học pháp, chúng ta sẽ thấu hiểu ý thật của Đức Phật. Khi hiểu rõ ý thật của Ngài, chúng ta sẽ hiểu rõ bản thân mình. Lúc đó, chúng ta sẽ thấy mọi chuyện rất dễ giải quyết.
Khi Thầy chia sẻ việc chúng ta có ba bộ mặt thì mọi người hỏi Thầy rằng Đức Phật có bao nhiêu bộ mặt. Thầy đã trả lời rằng Đức Phật có đến cả trăm bộ mặt, còn sư phụ của Thầy chỉ có một bộ mặt mà thôi. Khi đó, họ lại hỏi Thầy có bao nhiêu bộ mặt. Thầy trả lời rằng hãy đếm có bao nhiêu nhóm Dipkar ở các nước thì Thầy sẽ có bấy nhiêu bộ mặt. Ví dụ, Dipkar có ở sáu, bảy nước khác nhau thì Thầy sẽ có sáu, bảy bộ mặt khác nhau cho từng nước. Điều này phụ thuộc vào số lượng nhóm Dipkar.
Những suy nghĩ thật của chúng ta rất phức tạp, dù chúng ta không thật sự hiểu rõ chúng chút nào. Bởi vì chúng ta không thấu hiểu suy nghĩ của bản thân nên hôm nay chúng ta nghĩ thế này, ngày mai lại nghĩ khác. Hôm nay chúng ta tin vào điều đó, ngày mai thì không tin nữa. Hay hôm nay chúng ta không tin vào điều đó nhưng mai lại tin. Đó là do chúng ta không hiểu những suy nghĩ chân thật của chính mình. Một điều chúng ta nên biết là việc học giáo pháp sẽ giúp chúng ta có thể hiểu được ý thật của Đức Phật.
Điều thứ tư là giáo pháp sẽ giúp chúng ta tự cứu mình khỏi những tà hạnh, bất kể tà hạnh đó là gì. Điều sai trái nhất chúng ta đang làm mỗi ngày là gì? Thứ nhất là sự phân tâm. Rất nhiều lần chúng ta bị phân tâm không cần thiết. Ví dụ, khi có người nào đó hay sự cố nào đó làm chúng ta không vui thì chúng ta suy nghĩ về nó bao nhiêu lần? Đó là sự phân tâm không cần thiết - một sai lầm mà chúng ta đang mắc phải.
Điều sai lầm thứ hai mà chúng ta hay mắc phải là gì? Thầy lấy ví dụ, chúng ta có 100 USD. Nếu ai đó trộm mất 10 USD thì chúng ta vẫn còn 90 USD. Chúng ta có quăng luôn 90 USD còn lại không? Chúng ta sẽ không bỏ, vì thật ngu ngốc nếu làm vậy. Chúng ta chỉ mất 10 USD và vẫn còn 90 USD.
Vậy nếu có một người làm chúng ta buồn trong 10-20 phút thì tại sao cả ngày chúng ta lại suy nghĩ về điều đó và tự làm mình buồn khổ cả một ngày. Chúng ta sẽ cảm thấy vô vọng nhưng thật ra không hẳn như vậy, vì giáo pháp sẽ giúp chúng ta. Giả sử một người nào đó làm chúng ta bị tổn thương và đau khổ. Chúng ta không kiểm soát được điều này. Nhưng điều chúng ta có thể kiểm soát được là việc chúng ta không tự làm mình bị tổn thương. Giáo pháp sẽ giúp chúng ta kiểm soát được điều này. Đó là điều mà Lamrim sẽ dạy cho chúng ta.
Để học Lamrim, điều gì là quan trọng nhất? Thầy sẽ không nhắc lại vì chúng ta đã biết điều đó là gì rồi. Chúng ta hãy kết nối với viber Dipkar để có thể nhận thông tin kịp thời.
Chúng ta hãy tự cứu mình khỏi những tà hạnh và lỗi lầm. Chúng ta cần biết ai là người làm cho chúng ta không vui? Đó chính là bản thân chúng ta. Chúng ta phải chịu trách nhiệm cho sự bất hạnh và bất an của chính mình. Và Lamrim sẽ chỉ chúng ta cách tự cứu mình khỏi những lỗi lầm này.
Chúng ta yêu ai nhất? Nếu đặt câu hỏi này với 10 người khác nhau, chúng ta vẫn sẽ nhận được câu trả lời giống nhau. Chính là bản thân chúng ta. Chúng ta yêu bản thân mình nhất nhưng chính chúng ta lại là người làm cho bản thân mình đau khổ nhất. Đó là một thực tế. Lamrim sẽ dạy chúng ta cách tự cứu mình khỏi những tà hạnh. Điều sai lầm nhất chúng ta đang làm với chính mình là làm bản thân không vui. Lamrim sẽ dạy chúng ta cách tự cứu mình khỏi việc này. Đây là điều lợi lạc thứ tư. Sách Giải Thoát Trong Lòng Tay có nói về 4 điều lợi lạc khi học Lamrim.
