Lamrim 2025
TUẦN 36 – NGÀY 28/03/2026
CHỦ ĐỀ: PHÁT TRIỂN LÒNG TIN VÀO LUẬT NHÂN QUẢ (tiếp theo)
(Geshe Lharampa Gedun Zopa hướng dẫn)
I. Nghĩ về nhân quả nói chung
Nghĩ về một vài điểm đặc biệt của nhân quả: có 3 phần
- Nghĩ về khía cạnh đen của nhân quả.
- Nghĩ về khía cạnh trắng của nhân quả.
- Dạy về những cửa ngõ vô tình đưa đến nghiệp cường liệt.
1. Nghĩ về khía cạnh đen của nhân quả
Tiến trình nghiệp đen thực thụ
Khi ta gieo nhân thiện lành sẽ có được kết quả tốt, an lạc. Nếu gieo nhân ác thì sẽ nhận quả khổ đau.
Khi học giáo lý của Đức Phật, chúng ta cần phải đọc kinh điển, chiêm nghiệm phân tích để hiểu ý nghĩa lời Phật dạy, từ đó mới áp dụng thực hành và mang lại kết quả lợi lạc. Nếu không hiểu ý nghĩa nội dung thì sẽ khó áp dụng vào thực hành. Ta thường có thói quen tín tâm lễ lạy Đức Phật. Điều này rất tốt, nhưng quan trọng hơn là chúng ta cần phải tham khảo kinh sách thì mới hiểu được ý nghĩa nội dung trong đó. Ban đầu, ta cảm thấy khó hiểu nhưng cứ tiếp tục đọc, suy nghĩ thì sẽ dễ dàng hiểu được ý nghĩa.
Ta thường hay nói về việc từ bỏ những hành động tạo ác nghiệp, nhưng lại không hiểu rõ định nghĩa ác nghiệp là gì? Ác nghiệp là những việc làm xấu đưa ta đến kết quả đau khổ. Tại sao 10 thiện nghiệp rất quan trọng và cần phải thực hành? Bởi vì đó chính là cửa ngõ để đưa ta vào một cuộc sống an lành. Muốn tái sinh vào cõi lành, có được thân người, hưởng thụ một cuộc sống sung túc, có điều kiện để thực hành Phật pháp…, ta cần phải tạo ra thiện nghiệp và từ bỏ ác nghiệp. Trong đạo Phật, ác nghiệp cần phải từ bỏ là 10 bất thiện nghiệp.
10 điều bất thiện gồm có:
3 điều bất thiện trên thân: giết, lấy của không cho, tà dâm.
4 điều bất thiện trên khẩu: nói dối, nói lời ly gián, nói lời thô ác, nói lời phù phiếm.
3 điều bất thiện trên ý: tham, ác ý, tà kiến.
Trích dẫn Giải Thoát Trong Lòng Tay, quyển 1, trang 654:
“Mười bất thiện, những điều cần phải từ bỏ là:
Thân nghiệp có ba,
Ngữ nghiệp có bốn và ý nghiệp có ba.
Hãy sám hối mỗi một nghiệp
Trong mười bất thiện này”.
Ba điều bất thiện trên thân
1. Giết (sát sinh): giết một chúng sinh nào đó về bản chất là cắt đứt thọ mạng của chúng, khiến thọ mạng của chúng sinh đó giảm xuống bất thình lình. Ác nghiệp này sẽ mang đến quả khổ đau trong tương lai.
Ác nghiệp sát sinh được định nghĩa là cố tình giết hại chúng sinh khác, như cố tình giết người, giết bất cứ động vật nào, giết cả loài côn trùng nhỏ nhất cũng được xem là sát sinh. Ta thường có thói quen khi bị con muỗi cắn thì liền phản xạ lấy tay đập chết con muỗi, đây cũng là sát sinh. Chúng sinh bị giết sẽ rất đau đớn, khổ đau trên thân của chúng. Cho nên, ta hãy luôn nhắc nhở không nên làm việc ác giết hại chúng sinh khác và phải từ bỏ ác nghiệp sát sinh.
Chúng ta thường nghĩ mình giết một con vật cũng không vấn đề gì, giết một con người mới được xem là ác nghiệp. Nhưng giết bất cứ chúng sinh nào cũng đều là ác nghiệp sát sinh. Hãy từ bỏ lối suy nghĩ xấu này. Con người thường hay giết hại mạng sống con vật khác. Chúng ta rất khó ngăn chặn nói với họ ngừng việc giết hại chúng, tạo cơ hội cho chúng sinh đó được sống. Rất hiếm người lên tiếng về vấn đề này. Con vật cũng không có khả năng nói lời cầu xin đừng giết chúng. Nếu chúng ta thử lấy vật nhọn nhấn vào tay mình thì máu sẽ chảy ra và cảm thấy đau rát. Con vật bị giết cũng có cảm giác đau đớn giống như vậy.
Khi ta vừa khởi ý niệm muốn giết hại một chúng sinh nào đó thì ngay lập tức hãy nhắc nhở bản thân rằng đây là hành động sai trái, tạo ra ác nghiệp. Nếu ta có thói quen thích giết hại chúng sinh thì hãy rèn luyện tâm của mình giảm dần thói quen xấu đó bằng cách tạm ngưng ý nghĩ hành động này trong một lát và nhắc nhở không được làm tiếp ác hạnh này. Hãy nhắc nhở giảm dần việc ăn thịt con vật, vì còn cần ăn thịt thì sẽ còn giết con vật để lấy thịt. Cho nên, ta hãy rèn luyện giảm dần việc ăn thịt chúng sinh khác, hãy thương yêu, bảo vệ sự sống cho các loài vật. Từ bỏ ác nghiệp sát sinh sẽ giúp ta tích lũy thiện nghiệp.
2. Trộm cắp: nghĩa là lấy trộm tiền, tài sản của người khác khi chưa được sự cho phép từ chủ sở hữu, hoặc mượn đồ của họ nhưng lại cố tình không trả lại cho chủ nhân hay họ có quên đã cho mình mượn, mà mình cũng cố tình không trả lại cho họ. Đây cũng là hành vi trộm cắp. Họ phải làm việc rất vất vả, dành dụm tiết kiệm trong một thời gian dài mới mua được món đồ họ mong muốn, nhưng mình lại nghĩ cách lừa gạt, trộm cắp tài sản của họ. Điều này rất tồi tệ. Khi thấy người kia có chiếc điện thoại mới, hiện đại, ta khởi lòng tham nghĩ kế trộm điện thoại của họ. Đây là động cơ ác hạnh, cần phải cắt đứt dòng suy nghĩ, hành động xấu ấy ngay.
Chúng ta hãy luôn nhắc nhở bản thân phải từ bỏ giết hại bất kể chúng sinh nào, từ bỏ trộm cắp tài sản của người khác.
